Walter Hallstein: Διαπρεπής Ναζί Δικηγόρος...Καί Βασικός Αρχιτέκτονας Τής Ε.Ε των Βρυξελλών…

ΤΟ ΝΑΖΙΣΤΙΚΟ ΜΟΡΦΩΜΑ ΤΗΣ ΕΕ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΓΚΕΛΑ ΜΕΡΚΕΛ 

 Ό Κύριος αρχιτέκτονας της Ε.Ε των Βρυξελλών 

Ερωτήσεις που χρήζουν άμεσων απαντήσεων, είναι: Πώς θα μπορούσαν οι αρχιτέκτονες της Ε.Ε. των Βρυξελλών να οικοδομήσουν ένα τέτοιο αντιδημοκρατικό κατασκεύασμα μέσα από τις δημοκρατικές χώρες της Ευρώπης – και ποιοι ήταν αυτοί οι άνθρωποι; Στην πραγματικότητα, ο βασικός αρχιτέκτονας της Ε.Ε των Βρυξελλών ήταν ο Walter Hallstein (1901-1982), επιφανής δικηγόρος στη ναζιστική Γερμανία.

Τον Ιούνιο του 1938, ο Hallstein συμμετείχε στις επίσημες κρατικές διαπραγματεύσεις ανάμεσα στη Ναζιστική Γερμανία και τη Φασιστική Ιταλία, με στόχο να καθιερώσουν αυτές τις επιθετικές ιδεολογίες τους, ως τη βάση για το μέλλον της Ευρώπης. Τον Ιανουάριο του 1939, λίγους μόλις μήνες πριν από την έναρξη του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, από την καταστροφική συμμαχία μεταξύ των Ναζί και της IG Farben – του μεγαλύτερου καρτέλ πετρελαίου και φαρμάκων της εποχής –, ο Hallstein έδωσε μια ιστορική ομιλία, όπου περιγράφει λεπτομερώς τη νομική δομή της Ευρώπης, κάτω από τον έλεγχο του συνασπισμού Ναζί / IG Farben.

Το 1941, ο Hallstein έγινε κοσμήτορας της Σχολής Νομικών και Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Φρανκφούρτης, στη Γερμανία. Δεν ήταν τυχαίο ότι η Φρανκφούρτη ήταν επίσης η έδρα της IG Farben. Λίγα χρόνια αργότερα, στη δίκη της Νυρεμβέργης για τα εγκλήματα του πολέμου, αποκαλύφθηκε ότι ήταν σε αυτό το αρχηγείο της IG Farben, που σχεδιάστηκε και εφαρμόστηκε, ή οικονομική κατάκτηση της Ευρώπης – με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας να είναι τα βασικά νομικά εργαλεία για τον οικονομικό έλεγχο.
Το 1950, αφού είπε ψέματα στους Συμμάχους για το ναζιστικό παρελθόν του, ο Hallstein έγινε σύμβουλος τού καγκελάριου της Δυτικής Γερμανίας Αντενάουερ και ο κύριος συντονιστής της εξωτερικής πολιτικής του. Ως αποτέλεσμα της προηγούμενης μεγάλης εμπειρίας του στο σχεδιασμό, για μια Ευρώπη υπό την κυριαρχία του Καρτέλ και των Ναζί, έγινε ο βασικός αρχιτέκτονας της Ε.Ε. των Βρυξελλών.
Στις 25 Μαρτίου 1957, ο Hallstein ήταν ένα από τα 12 συμβαλλόμενα μέρη που ύπέγραψαν τη Συνθήκη της Ρώμης – το ιδρυτικό έγγραφο της Ε.Ε. των Βρυξελλών. Το 1958 διορίστηκε ως ο πρώτος Πρόεδρος της Επιτροπής της ΕΕ – μια θέση την οποία κατείχε για μια ολόκληρη δεκαετία.
1936 - 1945

O Hallstein ήταν μέλος της περιβόητης ένωσης των Ναζί, «Προστάτες του νόμου», μια οργάνωση που κατασκευάστηκε, για να γίνει ο νομικός πυλώνας μιας Ευρώπης, υπό τον έλεγχο του συνασπισμού Ναζί / Καρτέλ. Ή σβάστικα ήταν τό έπίσημο έμβλημα τού ναζιστικού συλλόγου τού Hallstein “Προστάτες τού νόμου”

Διαβάστε περισσότερα »

Η Μαχη της Κρητης - Τα καΐκια της φυγής

Κορυφαία στον Αγώνα της Ελλάδας κατά των δυνάμεων του Άξονα ήταν η συνεισφορά πού είχαν οι Βατικιώτες καϊκιέρηδες που με τα καΐκια τους μετέφεραν Έλληνες και συμμάχους στην Κρήτη

«Σε σκάλισαν καλή Κυρά σε πλώρη Βατικιώτικη ξεχτένιστη γοργόνα»,

Γιάννης Ρίτσος

Η μεταφορά χιλιάδων Κρητικών και συμμάχων, κυρίως Αγγλων, μετά το «σπάσιμο» του μετώπου της Αλβανίας, με βατικιώτικα καΐκια, από τη νότια Λακωνία και ιδιαίτερα από τα Βάτικα και τον Πειραιά, στην Κρήτη, είναι ένα άγνωστο έπος της σύγχρονης ιστορίας μας, πριν, κατά τη διάρκεια της Μάχης της Κρήτης και σε όλη την Κατοχή (1941-1945).

Για πρώτη φορά «Η Εφημερίδα των Συντακτών» φέρνει στο φως με πρωτότυπη έρευνα μια «χαμένη» πλευρά του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, εμπλουτίζοντας την ιστορική γνώση. Ταυτόχρονα, καταδεικνύεται ο εξαιρετικά σημαντικός ρόλος που διαδραμάτισαν απλοί άνθρωποι με υψηλό σύστημα κοινωνικών αξιών.

Οι Κρητικοί και οι σύμμαχοι έφτασαν κατά χιλιάδες στα παράλια της Πελοποννήσου, Καλαμάτα, Γύθειο, Μονεμβασιά, κυρίως όμως στη Νεάπολη Λακωνίας και την Ελαφόνησο, λόγω εγγύτερης απόστασης από την Κρήτη. Μια επιτροπή στη Νεάπολη, κάτω από τη «μύτη» των Ιταλών και των Γερμανών, οργάνωνε τη φύλαξη και την ασφαλή διαφυγή τους, με καϊκιέρηδες της περιοχής.

Επικεφαλής της επιτροπής αυτής ήταν ο εμβληματικός παπα-Μανόλης Λαλούσης. Η Ιερά Σύνοδος Κρήτης τον τίμησε μετά την Κατοχή με υπόδειξη του γυμνασιάρχη του Αλικιανού Χανίων, Γιώργου Καψωμένου, το 1951. Το ίδιο και ο Δήμος Ηρακλείου το 1991, όταν είχε πεθάνει, μετά από πρότασή μου. Στην τελετή παραβρέθηκε ο γιος του, Νίκος Λαλούσης.

Ταυτόχρονα, μετά το τέλος της Μάχης της Κρήτης, γινόταν και η μεταφορά των Πελοποννησίων, άλλων Ελλήνων στρατιωτών και όσων έρχονταν αργότερα από τη Μέση Ανατολή από Κρήτη προς Πελοπόννησο, από ηρωικούς καϊκιέρηδες. Μοναδική μορφή καϊκιέρη υπήρξε ο Πέτρος Αρώνης (Τσουλάκος) από το Ελαφονήσι Λακωνίας.

Η έρευνα που παρουσιάζουμε σήμερα γι’ αυτό το συγκλονιστικό γεγονός έγινε μεταξύ 1989-1990 και καταγράψαμε τους τελευταίους επιζώντες Βατικιώτες καϊκιέρηδες και άλλους ανθρώπους, από τους οποίους δεν ζει πλέον κανείς. Κάποιοι θυμόντουσαν πλέον λίγα πράγματα λόγω ηλικίας. Μέρος της έρευνας αυτής παρουσιάστηκε το 1991 στην εφημερίδα του Ηρακλείου «Μεσόγειος», που διέκοψε την έκδοσή της.

Στο Ελαφονήσι ρόλο έπαιζε ο παπα-Κούλης Γεωργουδής και η σύζυγός του Μαρία. Ομως το πρωτεύον στοιχείο ήταν η τρομερή στήριξη του πληθυσμού των Βατίκων στους Κρητικούς και στους διωκόμενους συμμάχους.

Για να αντιληφθεί κάποιος το μέγεθος του κινδύνου αυτής της συστηματικής προσπάθειας, πρέπει να τονίσουμε πως στον μικρό όρμο των Βατίκων υπήρχε φυλάκιο Ιταλών, στη Νεάπολη, στο Ελαφονήσι, στα Βελανίδια (τελευταίο χωριό του Μαλέα) Γερμανοί, στα Κύθηρα απέναντι από τη Νεάπολη ιταλικά φυλάκια, στα Αντικύθηρα Ιταλοί, ενώ πίσω από τη Νεάπολη, περίπου 50 χιλιόμετρα, υπήρχε το γερμανικό αεροδρόμιο των Μολάων.

Τα γερμανικά υποβρύχια και η καταδίωξή τους περιπολούσαν καθημερινά μεταξύ Μαλέα-Αντικυθήρων-Κρήτης, ενώ άλλη καταδίωξη από το Γύθειο, με τορπιλακάτους, χτυπούσε στη Νεάπολη τον κόσμο και τα καΐκια.

 

| Πανταζής Μπιλλίνης |

Ο Πανταζής Μπιλλίνης μας λέει:

«Οι Κρητικοί ερχόντουσαν εδώ μετά το τέλος του πολέμου της Αλβανίας. Κατέβηκαν στην περιοχή της Πλύτρας, του Αρχάγγελου, στο Ελαφονήσι, κυρίως όμως στη Νεάπολη, όπου έμεναν σε διάφορες κατούνες (χωράφια με αγροτόσπιτα).
»Εμείς κρύβαμε αρκετούς στο ρέμα του Αυλόσπηλου, που έχει πολλές σπηλιές. Εγώ πήγαινα πολλές φορές φαγητό σε Κρητικούς και Αγγλους που κρυβόντουσαν στο χωράφι μας. Ητανε μια Επιτροπή Νεαπολιτών που μετείχε ο πατέρας μου (Μπιλλίνης Γεώργιος ή Νταβέλης), ο Μανόλης ο Μουτσάτσος, ο Λευτέρης ο Ψαράκης (Μαντούβαλος), ο παπα-Μαρούσης, ο παπα-Μανόλης Λαλούσης και ο Μάρκος (Μήτσος).
»Εκτός από την Επιτροπή θα ήταν και άλλοι δικτυωμένοι αλλά εγώ δεν τους θυμάμαι. Αυτοί τους συντηρούσαν, άλλος με φαγητό, άλλος τους έδινε λεφτά και όταν ερχόταν η κατάλληλη στιγμή τους βάζαμε σε ένα καΐκι και φεύγανε. Αυτό που θυμάμαι είναι πως ερχόντουσαν τορπιλάκατοι από το Γύθειο με Γερμανούς και ταγματασφαλίτες μέσα και χτυπούσανε όλες τις ακτές και τα παράλια για να μην μπορούν τα καΐκια που ήταν συρμένα στη στεριά να μεταφέρουν Κρητικούς και συμμάχους.
»Υπήρχαν αρκετοί με καΐκια που πηγαίνανε στην Κρήτη: Ο Γιάννης Σταθάκης (Κουτουριάρης), το όνομα του καϊκιού ήταν «Χρυσώ», ο Μηνάς Σταθάκης με το «Ελένη», ο Νίκος Γιαλελής (Χοχλιός) κ.λπ. Το δικό μας καΐκι το λέγανε «Λακωνία». Πήγαινε συμμάχους από τη Μονεμβασιά στην Κρήτη, τους μπλοκάρανε Γερμανοί και έγινε ολόκληρη μάχη - τελικά γλιτώσανε. Το καΐκι από εκεί και πέρα το επιτάξανε οι Γερμανοί σαν περιπολικό και το βυθίσαν οι Αγγλοι στο λιμάνι του Πειραιά.
»Πρόπερσι ήρθε ένας Αυστραλός, ο Νοέλ, που είχε γίνει υπουργός στην πατρίδα του, να βρει τον πατέρα μου, αλλά έλειπε και βρήκε τον παπα-Μανόλη. Οι Αγγλοι θέλανε να δώσουν δύο χιλιάδες λίρες στον πατέρα μου στην Κατοχή. Ο πατέρας μου δεν δέχτηκε και του έδωσε ο Αλεξάντερ ένα παράσημο». Αλλοι καϊκιέρηδες ήταν ο Παναγιώτης Λιάρος (Τίγρης), ο Νίκος Πασάκος (Σουπιάς), ο Γιακουμής Λιάρος κ.λπ.»

Καϊκέρης Πέτρος Αρώνης (Τσουλάκος):

Ολο το διάστημα της Κατοχής μεταφέραμε αγωνιστές με τον φόβο των υποβρυχίων

«Χαλκάς δε στέκει στους αστραγάλους της θάλασσας χαλκάς δε στέκει στη θαλασσινή καρδιά μας», Γιάννης Ρίτσος.
Μια μοναδική μορφή θαλασσινού αγωνιστή με τεράστια προσφορά υπήρξε ο καϊκιέρης Πέτρος Αρώνης (Τσουλάκος), από το Ελαφονήσι Λακωνίας. Ανήλικος, περίπου 17 χρόνων, ορφανός από πατέρα με 4 ανήλικα αδέρφια, μετέφερε χιλιάδες Κρητικούς και συμμάχους την περίοδο 1941-45 από τα Βάτικα Λακωνίας και τον Πειραιά στην Κρήτη. Είχε πάει Ελληνες πολιτικούς και Αγγλους ακόμη και στον Τσεσμέ της Τουρκίας. Το 1991, πρότεινα στον Δήμο Ηρακλείου και τίμησε τον Πέτρο Αρώνη, τον έφερε στην πόλη η κόρη του.

•Πόσες φορές πήγες Κρητικούς στην Κατοχή με το καΐκι στην Κρήτη;
Χρόνια, όχι φορές. Από την ημέρα που έγινε η οπισθοχώρηση στην Αλβανία, η περιφέρειά μας εδώ στα Βάτικα, το Γύθειο, το Ταίναρο, ήταν γιομάτη στρατό Κρητικών, Εγγλέζων, Κύπριων, Αυστραλέζων. Στο Ελαφονήσι τα καΐκια μας τα είχαμε σύρει στης Παναγίας τα νησιά, γιατί από εκεί είμαι κι εγώ κι εκεί έχω γεννηθεί.
Δεν είχαμε και μεγάλα καΐκια, μικρά ήταν. Και έρχονται λοιπόν καμιά πεντακοσαριά Κρητικοί, οπλισμένοι οι μισοί. Βγήκανε πάνω στα βουνά οπλισμένοι και ό,τι ζώα βλέπανε τα σκοτώνανε. Πεινάγανε οι άνθρωποι. Ηθελα-δεν ήθελα, με εξαναγκάσανε το καΐκι να το ρίξω στη θάλασσα.
•Θυμάσαι το όνομα του καϊκιού;
«Παναγία Κοίμηση», νηολόγιο Καλαμών 414, εκεί το είχα φτιάξει. Εγώ ήμουνα τότε 17-18 χρονώ παιδί. Αλλά ήμουνα μπασμένος στη ναυτική εργασία και μου άρεσε κιόλας. Ηρθανε και με βρήκανε στο σπίτι πενήντα έως εκατό Κρητικοί. «Να μας πας στην Κρήτη, θα σε πληρώσουμε», μου λένε, «δεν θέλουμε τζάμπα». Βρε παιδιά, τους λέω, ακόμη δεν έχουνε ησυχάσει τα πράγματα. Ασε να ησυχάσει η κατάσταση γιατί ήδη έχω αποφασίσει να κάνω αυτή τη δουλειά. Γιατί αρχινάγανε τα αεροπλάνα να πηγαίνουν από το αεροδρόμιο των Μολάων να βομβαρδίζουν την Κρήτη. Μου λένε: «Μέχρι αύριο πρέπει να μας πάρεις, να μας πας όσους μπορείς».
Η μάνα μου δεν ήθελε, φοβότανε. Τα υπόλοιπα αδέρφια μου ήτανε μικρά. Την άλλη μέρα λοιπόν πιάσανε το καΐκι συνάερο, σηκωτό και το ρίξανε στη θάλασσα. Τους λέω: Παιδιά, δεν θα φύγουμε τώρα, μόλις νυχτώσει. Εντάξει, μου λένε. Πράγματι μόλις βασίλεψε ο ήλιος ήθελα να πάρω σαράντα και μπήκανε εξήντα-εβδομήντα μέσα. Παραλίγο να βουλιάξουμε, αλλά τι να κάνουμε;
•Είχε μηχανή το καΐκι; Πόσα μέτρα ήταν;
Το καΐκι ήταν 11,5 μέτρα σκάφος. Μηχανή είχα πέντε άλογα Πετεινάρι Καλαματιανή. Εκανα τον σταυρό μου γραμμή. Εγώ ήξερα πού να πάω. Την Ελλάδα την ξέρω -πώς να σου πω- μέχρι νύχι. Πήγα σε ένα μέρος στη Γραμπούσα και τους έβγαλα εκεί, αλλά δεν μου άρεσε το μέρος. Οταν ο καιρός ήταν καλός κάναμε οκτώ-εννιά ώρες ταξίδι και άλλες εννιά να γυρίσουμε. Τέλος πάντων, να μην τα πολυλογούμε, αρχίνισα αυτή τη δουλειά, αγάντα κι αγάντα, άλλο ταξίδι κι άλλο ταξίδι.
•Στο δεύτερο ταξίδι πόσους πήρες;
Στο δεύτερο ταξίδι πήρα καμιά σαρανταριά Εγγλέζους και δέκα Κύπριους. Μου δώκανε πέντε λίρες χάρτινες - δεν είχαν οι άνθρωποι. Τους λέω, εντάξει. Μάλιστα, ένας μου 'δωσε μια μαντόνα και την έχω ακόμα, είναι πρώτης τάξεως. Ηταν αξιωματικός. Ο,τι είχανε, δεν έκανα εκβιασμούς εγώ σε τίποτα.

•Ποιοι άλλοι καϊκιέρηδες μετέφεραν Κρητικούς;
Μετά, ξεκίνησε ο Μήτσος ο Καψάλης. Ηρθε και με βρήκε και μου είπε: «Ρε Πέτρο, να πάμε μαζί». «Να 'ρθεις, μπαρμπα-Μήτσο», του λέω, γιατί τον αγαπούσα και με αγαπάει ακόμη αυτός. Ηρθε. Ξεκινήσαμε αλλά η μηχανή του δεν δούλευε καλά, τον έδενα στον γυρισμό ρεμούλκα. Το καλοκαίρι εκείνο (1941) έκανε 5-6 ταξίδια. Μετά ξεκίνησε ο Κουτουριάρης (ο Σταθάκης ο Γιάννης), αν έχεις υπόψη σου. Ηρθε και με ήβρε. «Μπάρμπα Γιάννη, όπου θέλεις πήγαινε» του λέω, «και στη Γραμπούσα ακίνδυνα είναι, μοναχά ότι περνάει καταδίωξη, από τα Χανιά, και πάει στο Καστέλι, εκείνη την ώρα είναι τύχη. Από τ’ άλλα τα ξέρεις». Και εκείνος την ήξερε την Κρήτη γιατί είχε διχτυάρικο. Μετά ξεκίνησε ο Μηνάς ο Σταθάκης, που έχει τώρα το «Ιόνιο», με μια τράτα, έβαλε μηχανή και με κυνηγούσανε από πίσω.

•Πόσους ανθρώπους μετέφερες συνολικά;
Μέχρι που τέλειωσε ο πόλεμος, εγώ στην Κρήτη άνω από δέκα χιλιάδες Κρητικούς, χίλιους Εγγλέζους και καμιά εκατοπενηνταριά Κύπριους. Δεν ήταν πολλοί οι Κύπριοι, δεν κατέβαιναν από εδώ, είχαν πάει από την Καλαμάτα και φεύγανε με μεγάλα καΐκια. Μετά άρχισα να κάνω ταξίδια στον Πειραιά γιατί φόρτωνα σαπούνια και λάδια. Μια φορά πήγα στην Αθήνα γιατί είχα ένα συγγενή. Εκεί στην Ομόνοια που έκατσα σε ένα καφενείο, με πλησίασε ένας. Δεν ξέρω τώρα, βαλτός ήταν, με έκοψε από τη φάτσα; «Μου επιτρέπεις να πληρώσω τον καφέ σου; Θέλω να μιλήσω μαζί σου. Είσαι», μου λέει, «ναυτικός, λέγεσαι Αρώνης Πέτρος, είσαι από το Ελαφονήσι;» Του λέω ναι. «Είναι καμιά πενηνταριά Κρήτες στη Γλυφάδα, έλα απόψε να τους πάρεις και ζήτησέ τους ό,τι θέλεις», μου λέει. Του λέω, άκου να δεις, έχω κάτι βαρέλια άδεια και αν μπορέσω και τα βγάλω, καλώς, αλλιώς αύριο το βράδυ στις εφτά εξάπαντος. Πήγα τα βαρέλια, τα 'βαλα στου Ηγουμενίδη που πηγαίναμε τα λάδια. Μετά πήγα στο καφενείο της Γλυφάδας που μου είχε πει ο άγνωστος. Οι Κρήτες καθόντουσαν απόξω. Mου λένε: «Είσαι ο τάδε;», λέω ναι. Στις δέκα το βράδυ φόρτωσε το καΐκι και βγήκαμε στην Αγριογραμπούσα στην Κρήτη. Αλλά δεν μου άρεσε και πήγα και ανακάλυψα ένα λούκι πάνω στον Κάβο Σπάθη, Χαράκα τη λένε οι Κρήτες. Αφού πήγα μια φορά, μετά πήγαινα συνέχεια μέχρι που με ακολουθήσανε και οι άλλοι και πηγαίνανε εκεί. Δεν είχαν λεφτά όμως οι άνθρωποι. Εγώ συνέχισα τα ταξίδια και μετά από ένα χρόνο έκανα ένα καΐκι καινούργιο και το 'βγαλα «Κάβο Σπάθη», χάρις της τοποθεσίας που πήγαινα και έβγαζα τους Κρήτες και τους Εγγλέζους. Μου το 'κανε ο Ψαρρός ο Γιώργης στο Πέραμα.

•Ποια ήταν η σχέση σου με τους Κρητικούς και τους Εγγλέζους;
Με τους Κρητικούς πρώτης τάξεως. Αλλοι είχαν παράπονα, ότι δεν τους πλερώνανε, ότι τους φοβερίζανε. Εμένα δεν με ενόχλησαν ποτέ και όπου πάω στην Κρήτη, σε όποιο χωριό, θα βρεθούνε είκοσι-τριάντα άνθρωποι. Στο Καστέλι έχω φίλους χιλιάδες και βαφτισιμιούς. Αμα δεν είχε κανείς λεφτά, του λέω, εντάξει, θα σε πάρουμε χωρίς λεφτά.
Μια φορά ήμουνα αραγμένος σε κάτι νησάκια στην Υδρα, στη Σουπιά. Ηρθανε καμιά δεκαριά Εγγλέζοι και μου βάλανε το πιστόλι στο αυτί. Πρώτη φορά το κάνανε αυτό Εγγλέζοι σε μένα. Τους λέω, τι θέλετε; Είχανε μια γυναίκα διερμηνέα. Μου λέει θα τους πας στην Πάρο, θα σε πληρώσουνε. Πόσα θέλεις; Ρε παιδιά, τους λέω, είμαι φορτωμένος. Το καΐκι είναι μικρό. Εχω μέσα 25 βαρέλια λάδι. Μου λένε, θα μας πάρεις θέλεις-δε θέλεις και τραβάει κι άλλος ένας το πιστόλι. Τι να κάνω; Τους βάνω μέσα και πήγα στην Πάρο 5 Εγγλέζους και μου δώσανε 20 λίρες χάρτινες. Φορτωμένος από εκεί, πήγα Πειραιά, από το Πασαλιμάνι μετά, φόρτωσα Κρητικούς πάλι για την Κρήτη.
•Πήγαινες σε άλλα μέρη εκτός από την Κρήτη;
Οταν δεν είχα Κρητικούς, πήγαινα στα νησιά, στη Σαντορίνη, στην Πάρο, και φόρτωνα κρασιά. Ενα ταξίδι λοιπόν ήμουνα στο Πασαλιμάνι. Ηρθε ένας και μου είπε: Θα πας στην Τουρκία. Θα 'ταν το ’42. Είναι καμιά δεκαπενταριά, είναι μεγάλοι, υπουργοί και τέτοιοι, δεν χρειάζεται να σου πω ποιοι είναι, και πέντε Εγγλέζοι. Και μάλιστα μου λέει, θα τους πας οπωσδήποτε, γιατί κάθονται τώρα οι Εγγλέζοι δύο μήνες και δεν βρίσκουνε καΐκι να πάνε και θα σε υποχρεώσουνε. Και στο καΐκι θα έρθουνε νύχτα να σε εκβιάσουνε. Να έρθεις καλύτερα όμως να σε πάω να μιλήσεις, να συνεννοηθείς με το καλό, να ζητήσεις τι λεφτά θέλεις χωρίς να γίνει σαματάς και φασαρία. Και πού θα τους βάλω, ρε καλόπαιδο; Ενα παιδί, νεαρός ήταν. Μου λέει: Αυτοί φοράνε πολιτικά και από εδώ μπορείς να τους πάρεις. Τέλος πάντων, συνεννοηθήκαμε, πήγα στη Βάρκιζα, τους βάνω μέσα και πήγα στον Τσεσμέ της Τουρκίας. Αμέσως τους έβγαλα. Δεν με αφήκανε να κάτσω καθόλου να μη με πιάσουν οι Τούρκοι. Κάτι παθαίνει η μηχανή, πάω στη Σάμο, τη φτιάχνω και τη νύχτα γυρνάω στο Πασαλιμάνι. Ηταν μπλεγμένα τα χαρτιά μου. Το ναυτολόγιο απόπλου που είχα ήταν για την Υδρα και δεν πήγα στην Υδρα να το θεωρήσω. Με πιάνουν οι Γερμανοί και με κλείνουν φυλακή. Εκατσα 3,5 μήνες στο Πασαλιμάνι, στη Χωροφυλακή στο Μεταβατικό, δεν ξέρω πώς το λένε εκείνο.

•Ξανάρχισες ταξίδια;
Επιστρέφω στη Νεάπολη, ξαναβρίσκω Κρητικούς, φορτώνω μοναχός για Κρήτη. Πλήρωμά μου ήταν ο ξάδερφός μου ο Αρώνης ο Πέτρος. Μέχρι να βρω πλήρωμα έπαιρνα στα ταξίδια τον μικρό μου αδερφό, ήταν καμιά δεκαριά-δωδεκαριά χρόνων. Τον παίρνω, φορτώνουμε από εδώ Κρητικούς, πάλι στην Κρήτη. Εκανα δύο ταξίδια με τον μικρό μου αδερφό, δεν μου πήγαινε καλά και τον έστειλα σχολείο.
•Σε είχαν χτυπήσει ποτέ;
Εμένα τα υποβρύχια με ξέρανε και με είχαν πιάσει πολλές φορές. Στα Αντικύθηρα είχανε βάσεις, εγώ το 'ξερα, πολλές φορές είχανε βγει και είχαν πάρει και νερό.
•Σε πιάσανε οι Γερμανοί άλλες φορές;
Το ’42 τον Αύγουστο με πιάσανε Ιταλοί στον Κάβο Μαλιά, ερχόμενος από Κρήτη. Τους είχα βγάλει όμως τους Κρητικούς όξω, δεν βρήκανε τίποτα, ίχνος. Ενας Ιταλός ήξερε φαρσί τα ελληνικά. Μου έλεγε, από την Κρήτη έφερες Εγγλέζους, πήγες Εγγλέζους. Οχι, ρε παιδιά, τους λέω. Μου λένε: στη Νεάπολη. Πήγα στη Νεάπολη το λοιπόν και βρίσκω δύο στο κρατητήριο. Από τη Νεάπολη στο Γύθειο, εκεί έμεινα δέκα μήνες φυλακή και ύστερα με πήγαν στη Σπάρτη, όπου ήμουνα τρεισήμισι μήνες φυλακισμένος. Μου λένε: Εσύ τώρα δύο-τρία χρόνια δεν κάνεις άλλη δουλειά, κουβαλάς Κρητικούς στην Κρήτη. Λοιπόν, ή ντουφέκι θα πας ή θα σε στείλουμε στην Ιταλία, μου λένε. Στη φυλακή του Γυθείου βρήκα πολλούς συναδέλφους ναυτικούς Μανιάτες. Τώρα που σ' τα διηγούμαι εγώ, κλαίω να 'χεις υπόψη σου.
•Σταμάτησες μετά τη φυλακή;
Εκατσα στο Λαφονήσι καμιά βδομάδα. Δεν μου πήγαινε να κάθομαι. Ηταν τότε αρχιμανδρίτης Νεαπόλεως ένας Λαλούσης, ο οποίος πέθανε προ ημερών (1990). Οι Κρητικοί πήγαιναν και του φορτωνόντουσαν και τους μάζευε ψωμιά, τρόφιμα και τέτοια και τους έδινε. Τους μάζευε και κατόπι μου παράγγελνε και πήγαινα και τους φόρτωνα ή αν έβρισκε άλλο καΐκι ο άνθρωπος τους έδιωχνε, ενδιαφερότανε. Μια φορά μου παράγγειλε ότι είναι καμιά τριανταριά Κρητικοί και πήγα μέσα από τη Νεάπολη και φόρτωσα και έφυγα, μάλιστα ήταν εκεί οι Ιταλοί.
Ολο το διάστημα της Κατοχής, μέχρι την ημέρα που πήγα στρατιώτης, το '46 τον Απρίλιο, έκανα αυτή τη δουλειά, κουβάλαγα Κρήτες, Εγγλέζους, εμπόριο και ό,τι άλλο τύχαινε από άλλα νησιά. Εδώ δεν είχαμε ρουφιάνους, ήμαστε άφταστα μυστικοί, δεν υπήρχε ρουφιανιά στο Λαφονήσι.

Μηνάς Σταθάκης: Εγινα Κρητικός

Ο Μηνάς Σταθάκης ήταν 76 ετών όταν τον καταγράψαμε. Είχε μειωθεί σημαντικά η μνήμη του, όπως και των περισσότερων.
Ηταν πατέρας του υπουργού Γιώργου Σταθάκη. Αφηγείται: «Εκανα ένα ταξίδι από τον Πειραιά και τα υπόλοιπα από τη Νεάπολη. Μας έφερνε σε επαφή με τους Κρητικούς ο παπα-Μανόλης. Τους παίρναμε από τον Νερατζιώνα και το Παλιόκαστρο ή άλλα μέρη για να μη μας βλέπουν οι Ιταλοί που ήταν στη Νεάπολη. Βάζαμε τους Κρητικούς κάτω από τους μουσαμάδες και δεν τους έβλεπαν οι Ιταλοί. Το καΐκι ήταν μεγάλο, δώδεκα τόνων. «Ελένη» το 'λεγαν, αλλά επειδή κάτι είχαν αντιληφθεί οι Ιταλοί, του αλλάξαμε όνομα και το ονομάσαμε «Αγία Παρασκευή». Είχα τρία άτομα πλήρωμα. Μετά την Κατοχή πήγα στο Καστέλι, παντρεύτηκα, έγινα Κρητικός».

Γιάννης Βασιλάκης (Βασιλογιάννης): Μας χτύπησαν οι Ιταλοί

Ο Γιάννης Βασιλάκης ή Βασιλογιάννης από τα Καλέσσα Ηρακλείου, έφτασε στα Παπαδιάνικα Λακωνίας και μετά στη Νεάπολη.
Θυμάται: «Τα χωριά που γυρίζαμε ήταν στα Παπαδιάνικα, εδιακονούμαστε βέβαια και άμας εθέλαμε να φύγουμε ζητούσαμε καΐκι.
•Ποιον συναντήσατε στη Νεάπολη;
Τον παπα-Μανόλη. Δεν έχουμε πατριώτη έτσι εμείς επαέ. Τηλεφωνεί από τη Νεάπολη του καΐκτσή που ήτο απέναντι (στο Ελαφονήσι) και ήρθε.
•Πώς ήταν το ταξίδι;
Οτενε περνούσαμε στα Αντικύθηρα, μας επήρανε πρέφα οι Ιταλοί και μας ρίχνουνε με μυδράλιο και τρυπούνε το καΐκι. Εβανε τσουβάλια ο καϊκτσής, αλλά δεν έσταινε το νερό και μεις το βγάναμε ύστερα με τις ντενέκες το νερό και το χύναμε στη θάλασσα. Αλλά οι Ιταλοί ετηλεφωνήσανε στη Γραμβούσα και λέει, ένα καΐκι έρχεται με αιχμαλώτους, μόνο κανονίστε να τους πιάσετε. Και πραγματικά, μόλις ενύχτωνε, βάνουν τον προβολέα και μας κήρυκε. Τυραννήθηκε βέβαια μια ολιά, αλλά ο προβολέας το βρήκε το καΐκι. Και ύστερα δα ήρθε ένα άλλο καΐκι γερμανικό με 4 Γερμανούς με ταχυβόλα και μας επήρανε και μας επήγανε στη Γραμβούσα και εκεί μας εβγάλανε. Και κάναμε κει τρεις ημέρες. Μας είχαν για τιμωρία οι Γερμανοί και παίρναμε θάλασσα με ντενέκες και τση βγάζαμε στα όρη. Υστερα από τρεις μέρες μας παρατούνε και φύγαμε. Από εκεί δα εκάναμε έξι μερόνυχτα να 'ρθουμε στα Καλέσσα. Οι Γερμανοί δεν μας πειράξαν στα Καλέσσα.
•Πόσα άτομα είσαστε όλοι; Θυμάσαι;
Πώς δε θυμούμαι. Είμαστε τέσσερα άτομα, εγώ, ο Ιωάννης Βασιλάκης, Ιωάννης Σερμιδάκης, από τα Καλέσσα, Εμμανουήλ Σητειακάκης και Γεώργιος Ρουκουνάκης από επαέ. Οι υπόλοιποι ήταν Χανιώτες, είκοσι εννέα άτομα ήμαστε στο καΐκι. Το καΐκι είχε μόνο κουπιά, δεν είχε μηχανή, ήταν βάρκα.

Καϊκιέρης Μήτσος Καψάλης: Ή ταν ή επί τας

Ο 94χρονος Μήτσος Καψάλης από το Ελαφονήσι έκανε πολλά ταξίδια στην Κρήτη και στον Πειραιά.
Τον συναντήσαμε περίπου το 1989, σπίτι του, με τη γυναίκα του την Αντωνία, η οποία περιέθαλπε σπίτι τους Κρητικούς, άλλους Ελληνες, Αγγλους κ.λπ., μέχρι να πάνε στη μεγαλόνησο. Παράλληλα, από Κρήτη μετέφερε στην Πελοπόννησο μέλη του ελληνικού στρατού ή προερχόμενους από τη Μέση Ανατολή. Οταν τον ρωτήσαμε για τα επικά αυτά ταξίδια, δάκρυσε μαζί με τη σύζυγό του Αντωνία.
•Τι θυμάσαι από τη μεταφορά των Κρητικών;
Τώρα είμαι 94 χρόνων. Πριν από δέκα χρόνια τα θυμόμουνα όλα, ονόματα, ανθρώπους, καταστάσεις. Το καΐκι το λέγαν «Μυρτιδιώτισσα», ήταν φτιαγμένο στην Κορώνη. Είχανε καΐκια πολλά εδώ, αλλά δεν μπορούσαν να πάνε, έπρεπε να είναι καΐκι μικρό, ειδικό, να πηγαίνω να βγάζω τους Κρητικούς σε απόκρημνα μέρη. Πήγαινα νύχτα στις 11 ή στις 12 και έπρεπε να 'ρθει ώρα 2 τη νύχτα για να αποβιβάσω τους ανθρώπους όξω, διότι γύριζε η καταδίωξη. Είχαν νοικιάσει οι Γερμανοί μοτόρια και γυρίζανε μέχρι τις 12 το βράδυ. Εγώ είμαι τώρα 94 χρόνων, ο γιος μου όταν τον έπαιρνα μαζί ήταν 16.
•Στη Νεάπολη ποιοι φυγάδευαν τους Κρητικούς και τους Αγγλους;
Στη Νεάπολη τους μάζευε ο παπα-Μανόλης (Λαλούσης), πέθανε τώρα προχθές (1990). Μου έλεγε: «Καπτα-Μήτσο, θα τους μαζεύω εγώ στη Νεάπολη και θα 'ρχεσαι εσύ εδώ να τους πηγαίνεις». Καθόταν ο άνθρωπος μέχρι τελευταία που τους μπαρκάριζα. Μετά μας σταύρωνε ο άνθρωπος, «να πάτε στην ευχή της Παναγίας», και μάλιστα μια φορά πήρα τριάντα νοματαίους μέχρι μπούνια και το καΐκι ήταν 7-8 μέτρα με μηχανή. Στα πάνω έφερνα αυτούς που είχαν πάει Μέση Ανατολή και τους έφερνα δωρεάν, δεν είχανε. Εγώ ρολόγια δεν έπαιρνα.
Η κυρά Αντωνία Καψάλη θυμάται τότε που «ήρθαν παιδιά από τη Σχολή Ευελπίδων και τους έστρωσα να κοιμηθούν μέχρι να φύγουν».

Συντάκτης: Παναγιώτης Γεωργουδής

Διαβάστε περισσότερα »

«Ωραία Ελλάς». Το καφενείο που έριχνε κυβερνήσεις και οι υπουργοί έστελναν ακόμη και μπράβους για να ξυλοκοπήσουν τους αντιφρονούντες θαμώνες του.

Για περίπου σαράντα χρόνια, το καφενείο «Ωραία Ελλάς» υπήρξε το πολυτελές στέκι των καπετάνιων του 1821, ξένων διπλωματών, περιηγητών, πολιτικών, ποιητών, αλλά και των υπολοίπων Αθηναίων. Ήταν το σημείο της πόλης όπου συνέρρεαν όλοι για να μάθουν τα νέα της ημέρας. Το καφενείο βρισκόταν στη διασταύρωση των οδών Ερμού και Αιόλου, στο ισόγειο της οικίας Βρυζάκη. Συνδέθηκε κυρίως με την περίοδο του Όθωνα και του Γεωργίου Α΄ και λειτούργησε από το 1839, όταν το πρωτοάνοιξε ο ιταλός Σάνδον. Τις ημέρες της δόξας όμως, τις γνώρισε όταν πέρασε στα χέρια του Παναγή Βενετσάνου. Ο χώρος του καφενείου ήταν άνετος. Σε ειδικό χώρο οι θαμώνες κάπνιζαν τους ναργιλέδες ή τα τσιμπούκια τους. Στην αίθουσα δίπλα από τους θεριακλήδες υπήρχε ένα μπιλιάρδο στο οποίο έπαιζαν κυρίως οι Ευρωπαίοι πελάτες ή ξένοι περιηγητές. Φυσικά διάβαζαν τις εφημερίδες τους και συζητούσαν για τους βουλευτές . Οι απόψεις τους ήταν βαρόμετρο για τους πολιτικούς, που συχνά έστελναν εκεί τα τσιράκια τους για να προβάλλουν το έργο τους και να προσελκύσουν ψηφοφόρους.

Σε ατιτλοφόρητο φυλλάδιο του 1863, ο συντάκτης έγραφε ότι το καφενείο, «δύναται να θεωρηθεί ως η κεντρική διεύθυνσις της εκκλησίας του λαού. Εκεί δικάζονται βασιλείς και υπουργοί, εκεί αποκαλύπτονται επιτηδείως πρόσωπα και ενέργειες, εν αυτώ η νεότης αντιτάσσει την οιστρήλατον ευφυΐαν της εις τας αυστηράς κρίσεις των γερόντων».

 Συχνά πολλοί νέοι που περνούσαν από το καφενείο και ήταν αντίθετοι με το καθεστώς της μοναρχίας, κρατούσαν στα χέρια τους την ιστορία της Γαλλικής Επανάστασης και διάβαζαν φωναχτά τους λόγους του Μιραμπό και του Ροβεσπιέρου. Οι συζητήσεις των αντιμοναρχικών νέων συνεχίζονταν συνήθως στα γραφεία του αντιπολιτευόμενου φύλλου «Το μέλλον της Πατρίδας», που θεωρούνταν ως η νοητή επέκταση του πολιτικού καφενείου. Στην Ωραία Ελλάδα άρχιζαν ή κατέληξαν διάφορες κινητοποιήσεις, όπως για παράδειγμα τα Σκιαδικά που κατέληξαν σε σκληρές συγκρούσεις ανάμεσα σε φοιτητές και την αστυνομία.

Το όνομα του ποιητή Αλέξανδρου Σούτσου συνδέθηκε με την Ωραία Ελλάδα, εξαιτίας της δράσης που είχε αναπτύξει εναντίον του Όθωνα. Ο Σούτσος είχε δημοσιεύσει τότε το τρίτο φυλλάδιο της «Τρίτης Σεπτεμβρίου», με το οποίο κατηγορούσε για πολλά θέματα τον πρωθυπουργό Ανδρέα Μεταξά και μέλη της κυβέρνησης. Οι υπουργοί που διάβαζαν τις σκληρές κριτικές του απάντησαν βίαια, στέλνοντας μπράβους να χτυπήσουν τον Σούτσο μέσα στο καφενείο Ωραία Ελλάς. Ο ποιητής τελικά συνελήφθη και καταδικάστηκε σε πενταετή φυλάκιση, ενώ οι υποστηρικτές του οργάνωσαν εκδηλώσεις συμπαράστασης μέσα στο χώρο του καφενείου.

Αιόλου 1905 στην συμβολή με την Ερμού. Η Αιόλου στην συμβολή με την Ερμού (1905) 

 Ο κύκλος των ρομαντικών ποιητών 

Η Ωραία Ελλάς πάντως υπήρξε και σημείο συνάντησης πολλών ρομαντικών ποιητών της εποχής που δημιούργησαν τον δικό τους κύκλο, όπως οι Παράσχος, Βασιλειάδης, Παπαρρηγόπουλος, Ορφανίδης και άλλοι. Το 1862, λίγο πριν από την έξωση του Όθωνα, απαγορεύτηκε για μικρό χρονικό διάστημα η λειτουργία του καταστήματος, καθώς το καφενείο σχεδόν είχε εξελιχθεί σε λέσχη καρμπονάρων. Η αστυνομία θεωρούσε ότι ο χώρος ήταν επικίνδυνος εξαιτίας των ιδεών που διακινούνταν από τους αντιμοναρχικούς πελάτες, οι οποίοι έκαιγαν τα φύλλα της φιλοβασιλικής εφημερίδας «Ελπίς». Δέκα χρόνια αργότερα, η αίθουσα μπιλιάρδου είχε μετατραπεί σε χρηματιστήριο, όπου με τα Λαυρεωτικά ο κόσμος αγόραζε μετοχές φούσκες και τελικά έχασε τα λεφτά του. Υστερα από λίγο, το ιστορικό καφενείο έπαψε να λειτουργεί. Το κλείσιμο της Ωραίας Ελλάδας προκάλεσε μεγάλες αντιδράσεις, καθώς η εξαφάνισή του από την καθημερινότητα των Αθηναίων, αποτέλεσε για τον τύπο της εποχής «βέβηλη» πράξη. Στη θέση του άνοιξε το καλοκαίρι του 1879 εμπορικό κατάστημα με μάλλινα είδη κρατώντας όμως την ίδια ονομασία. Το καφενείο Ωραία Ελλάς, επαναλειτουργεί Μητροπόλεως 59,Μοναστηράκι με υπέροχη θέα στον βράχο της Ακρόπολης , πάνω από την Πανδρόσου και την Ρωμαϊκή Αγορά!

 Το καφενείο τώρα είναι στέκι πολιτισμού και απόλαυσης στο Μοναστηράκι με μοναδική θέα στον Παρθενώνα και το Ερεχθείο. Ο καφές είναι στη χόβολη … 

Πληροφορίες : Φιλολογικά σαλόνια και καφενεία της Αθήνας, Γιάννης Παπακώστας, εκδόσεις Πατάκη....

Πηγή mixanitouxronou

Διαβάστε περισσότερα »

O Γκαίμπελς και η οικογένεια Μέρκελ στην Αθήνα το 1939!

Η επίσκεψη του Γιόζεφ Γκαίμπελς στη βίλα της οικογένειας Μέρκελ στην Αθήνα (31 Μαρτίου 1939). Η κυρία Μέρκελ τον υποδέχεται στην είσοδο, κρατώντας το κοριτσάκι της.

ΜΙΑ ΞΕΧΑΣΜΕΝΗ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΓΚΑΙΜΠΕΛΣ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΩΝ ΜΕΡΚΕΛ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΟ 1939

ΤΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΑ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΦΡΑΟΥ ΜΕΡΚΕΛ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΧΟΥΝ ΑΦΕΤΗΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ 1940…

Του Δημοσθένη Κούκουνα

Πρόσφατα ερωτήθηκα από φίλους, μόλις κυκλοφόρησε τον περασμένο Ιούνιο το βιβλίο μου με τίτλο «Η ελληνική οικονομία κατά την Κατοχή και η αλήθεια για τα κατοχικά δάνεια», όπου περιέχονται πολλά στοιχεία για τους οικονομικούς δοσιλόγους, αν υπάρχουν και άλλα που ενδεχομένως θίγουν άλλα σημαίνοντα πρόσωπα. Η αλήθεια είναι ότι έδωσα στη δημοσιότητα όσα αναμφισβήτητα στοιχεία υπήρχαν για το θέμα αυτό, χωρίς επιλεκτικά να αφαιρέσω ή να προσθέσω, φυσικά μέσα στο αντικείμενο του βιβλίου αυτού. Όταν εντός του έτους θα κυκλοφορήσει το επόμενο βιβλίο μου για την Ιστορία της Κατοχής, που θα αναφέρεται συνολικά και αναλυτικά στη δράση των πολιτικών και οικονομικών δοσιλόγων κατά την περίοδο 1941-44, ασφαλώς θα υπάρχουν περισσότερα στοιχεία.

Η πρόθεσή μου ήταν μέσα από το βιβλίο που εκδόθηκε να αναδείξω στο πρώτο μέρος, όπως προκύπτει από τον τίτλο, την ελληνική οικονομία κατά την Κατοχή, ενώ στο δεύτερο μέρος γίνεται εκτενής λόγος για τα κατοχικά δάνεια. Αν και μέσα σ’ ένα ιστορικό βιβλίο δεν μπορούν να γίνουν πολλές αναγωγές στη σημερινή πραγματικότητα, θεώρησα υποχρέωσή μου να τονίσω ότι η διεκδίκηση των κατοχικών δανείων δεν είναι μια αστεία υπόθεση και ότι πρόκειται για μια απολύτως έγκυρη διεκδίκηση από την ελληνική πολιτεία. Η έκκλησή μου προς την παρούσα πολιτική ηγεσία ήταν σαφής και διατηρώ την ελπίδα ότι θα αξιοποιηθεί άμεσα το ζήτημα αυτό, διότι ένας ιστορικός συγγραφέας δεν παύει να είναι ένας αγωνιών Έλληνας πολίτης.

Δεν κρύβω ότι συνεχίζω να κατέχομαι από την αισιόδοξη προσδοκία, ότι αφενός η ελληνική κυβέρνηση θα αρθεί στο ύψος των περιστάσεων, ιδίως αυτών που βιώνει σύμπας ο Ελληνικός Λαός στις μέρες μας, αλλά ακόμα και ότι η σημερινή γερμανική κυβέρνηση θα συναισθανθεί την ευθύνη να αποδώσει τις συγκεκριμένες οικονομικές οφειλές προς την πληττόμενη Ελλάδα. Μίλησα μάλιστα με σαφήνεια στο βιβλίο αυτό για το ΧΡΕΟΣ ΤΙΜΗΣ και όχι ένα απλό χρέος που ως έτυχε υπέχει η Γερμανία έναντι της χώρας μας. Το ποσόν των 510 δισεκατομμυρίων ευρώ, στο οποίο ανέρχεται η πλήρως βεβαιωμένη αυτή οικονομική οφειλή, απολύτως στοιχειοθετημένη από το 1942, υπερκαλύπτει το σημερινό εξωτερικό χρέος της Ελλάδος.

Αλλά μέσα στην αισιοδοξία μου ότι με τα στοιχεία, που παρατίθενται στο βιβλίο μου, σχεδόν όλα προερχόμενα από γερμανικής πλευράς, πίστευα ότι η κυβέρνηση της κ. Μέρκελ θα αποφάσιζε να αντιδράσει θετικά. Και, επί πλέον, ότι δεν θα επέτρεπε να επικρατήσει οποιαδήποτε συνωμοσιολογική διάθεση περί ανθελληνισμού των συγχρόνων Γερμανών. Φαίνεται όμως ότι πίσω από τη γερμανική άρνηση να εξοφληθούν τα κατοχικά δάνεια υπάρχουν συμπλεγματικά απωθημένα μακράς πνοής.

Στο εν λόγω ιστορικό βιβλίο μου δεν θέλησα να περιλάβω τέτοιες σκέψεις, πολύ δε περισσότερο να τις συσχετίσω με άλλα στοιχεία που έχω στη διάθεσή μου, φυσικά προερχόμενα και αυτά από τη μακρά ιστορική έρευνά μου.

Ήδη όμως είμαι υποχρεωμένος να θέσω τα ακόλουθα ερωτήματα προς την καγκελάριο της Γερμανίας κ. Άνγκελα Μέρκελ:

Η οικογένεια του πρώτου συζύγου της, το όνομα του οποίου τόσο υπερηφάνως υιοθέτησε για να το χρησιμοποιήσει στην πολιτική σταδιοδρομία της, του Ούλριχ Μέρκελ, συνδέεται με την Ελλάδα στις παραμονές και τις αρχές του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου;

Ποία η συγγενική σχέση του πρώτου συζύγου της με τον υπηρετήσαντα μέχρι το 1940 ως διευθυντή της «Τελεφούνκεν» στην Αθήνα, ο οποίος υποχρεώθηκε εσπευσμένα να εγκαταλείψει τη μεγαλόπρεπη βίλα του στην Ελλάδα ως εμπλεκόμενος σε κατασκοπευτική δράση εις βάρος της χώρας μας;

Ποία προσωπική σχέση διατηρούσε η οικογένεια Μέρκελ με τον περίφημο υπουργό Προπαγάνδας του Τρίτου Ράιχ Γιόζεφ Γκαίμπελς;

Είναι αληθές ότι όταν ο τελευταίος επισκέφθηκε ανεπίσημα την Αθήνα στα τέλη Μαρτίου 1939, εκτός από ορισμένες εθιμοτυπικές επισκέψεις που πραγματοποίησε, φιλοξενήθηκε από την οικογένεια Μέρκελ, όπως προκύπτει και από τη φωτογραφία που δίνω στη δημοσιότητα;
Θα μπορούσα να παραθέσω και άλλα ερωτήματα προς απάντηση, αλλά περιορίζομαι σ’ αυτά για να θέσω το βασικότερο ερώτημα:

Η σημερινή καγκελάριος της Γερμανίας μεταφέρει κάποιου είδους οικογενειακά συμπλέγματα όταν συμπεριφέρεται με τέτοιον τρόπο προς την Ελλάδα, επειδή ίσως ο χερ Μέρκελ, εμφανιζόμενος ως διευθυντικό στέλεχος της «Τελεφούνκεν» στη χώρα μας, υποχρεώθηκε από τον Μανιαδάκη το 1940 να εξαφανιστεί κακήν-κακώς;

ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ κ. Α. ΜΕΡΚΕΛ ΚΛΙΚ ΕΔΩ

Το βιβλίο του Δημοσθένη Κούκουνα για την κατοχική οικονομία και τα δάνεια.

Διαβάστε περισσότερα »

Οι Δοσίλογοι της κατοχής: Ο Γ. Σημίτης και οι «Οι Καπάτσοι»

Στις 12 Οκτωβρίου 1944 ήταν η ημέρα που άρχισαν να αποχωρούν τα γερμανικά στρατεύματα από την Αθήνα. Ο λαός της Αθήνας, υπό τον χαρμόσυνο ήχο των καμπάνων των εκκλησιών ξεχύθηκε στους δρόμους πανηγυρίζοντας την ελευθερία του. Την ίδια ημέρα η εφημερίδα «Ριζοσπαστική Ηχώ» είχε ένα άρθρο μετίτλο «Οι Καπάτσοι». Το άρθρο αναφέρονταν στον Γεώργιο Σημίτη, πατέρα του πρώην πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Σημίτη.

Ο Γεώργιος Σημίτης γεννήθηκε στον Πειραιά το 1899. Αφού σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, έγινε διδάκτορας το 1928 και το 1936, σε ηλικία 37 ετών εξελέγη υφηγητής του Εμπορικού Δικαίου. Κατά την διάρκεια του Μεταξικού καθεστώτος υπήρξε φιλοβασιλικός και θιασώτης της 4ης Αυγούστου, λόγω δε της φιλίας του με τον Μεταξά διορίσθηκε καθηγητής της Ανωτάτης Εμπορικής με συνοπτικές διαδικασίες. Κατά την διάρκεια της κατοχής διατέλεσε στενός συνεργάτης του αγαπημένου θείου της Μελίνας Μερκούρη, Γεωργίου Μερκούρη. 

Ο τελευταίος ήταν αρχηγός του μόνου πολιτικού κόμματος του οποίου η λειτουργία επετρέπετο στην κατοχή: του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος Ελλάδος. Τον Δεκέμβριο του 1943 ο Γ. Μερκούρης πέθανε αιφνίδια και ο Γ. Σημίτης έχασε τον προστάτη του. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να χάσει την θέση του στην Ανωτάτη Εμπορική ως «παρανόμως διορισθείς» και να μεταστραφεί στο ΕΑΜ, καθώς το 1944 ανέτειλε ελπιδοφόρο για το ίδιο και τους οπαδούς του.

Διαβάστε περισσότερα »

Βγάλ' το βραχιόλι απ' τον τουρίστα

"Ντρουμου-ντρουμου-ντρουμ, τα βραχιόλια της βροντούν."
Όχι της Γερακίνας που πήγε για νερό βέβαια.
Αλλά κάποιας τουρίστριας που φοράει βραχιολάκι ξενοδοχείου.
Της μόδας επιλογή; Όχι βέβαια. "Της αγοράς".
Κι όταν λέμε αγορά, μιλάμε για κάτι ισοδύναμο με τη θρησκεία στο νεοφιλελεύθερο σύμπαν μας.
Το βραχιολάκι είναι το αναγνωριστικό στοιχείο του κάθε τουρίστα-πελάτη μεγαλοξενοδοχείου.
Αυξάνεται ο τουρισμός λοιπόν, έρχονται όλο και περισσότεροι τουρίστες, αλλά δυστυχώς δεν ανακουφίζεται η τσέπη των κατοίκων των τουριστικών περιοχών.
Γιατί;

Η απάντηση κρύβεται σε μια φράση: all inclusive hotels.
Δηλαδή, ξενοδοχεία στα οποία ο τουρίστας κοιμάται, πίνει καφέ, τρώει πρωινό, μεσημεριανό, βραδινό, κάνει τη βουτιά του στην πισίνα ή στην "ιδιόκτητη" παραλία, πίνει το ποτό του, βρίσκει ειδικά διαμορφωμένο χώρο για να παίξει το παιδί του...
Με λίγα λόγια, ό,τι χρειάζεται, το βρίσκει μέσα στο ξενοδοχείο!

Και φυσικά, το αποτέλεσμα είναι η τοπική κοινωνία να μην ωφελείται σχεδόν καθόλου από την έλευση των χιλιάδων τουριστών, αφού ο μόνος που επωφελείται είναι ο ξενοδόχος!
Και, όταν μιλάμε για ξενοδόχο, μιλάμε βέβαια για μεγαλοξενοδόχο, διότι τα all inclusive είναι κατά κανόνα μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες.
Δηλαδή η τοπική κοινωνία κάθε τουριστικής περιοχής ατενίζει τους τουρίστες από μακριά, ενίοτε της τρέχουν σάλια βλέποντάς τους να περνούν μπροστά της, αλλά απ' τους περισσότερους δε βλέπει ούτε ευρώ!
Ούτε ο ταβερνιάρης, ούτε ο καφετζής, ούτε ο μπάρμαν, ούτε ο σερβιτόρος, ούτε ο ψιλικατζής, ούτε ο ταξιτζής, ούτε ο καντινιέρης.

Και. αφού όλοι αυτοί δε βλέπουν φράγκο, η οικονομία κάθε τουριστικού μέρους πάει κατά διαόλου, ανεξαρτήτως της αύξησης της τουριστικής κίνησης.
Και φυσικά, όταν οι παραπάνω δεν βγάλουν ζεστό τουριστικό χρήμα το καλοκαίρι, τότε και η υπόλοιπη τοπική κοινωνία δε θα δει φράγκο το χειμώνα...
Έτσι πάνε αυτά: αλυσίδα!
Τσάμπα οι πανηγυρισμοί λοιπόν για την αύξηση των τουριστικών αφίξεων.
Οι τοπικές κοινωνίες δεν ωφελούνται παρά ελάχιστα.

Τι; Αν υπάρχει αντιπρόταση;
Φυσικά και υπάρχει. Δεν κριτικάρω ποτέ χωρίς αντιπρόταση.
Να απαγορευτεί το all inclussive.

Ας βγάλουμε το βραχιολάκι απ' τον τουρίστα, που τον έχουμε μαρκάρει λες και είναι γουρούνι.
Οι τοπικές κοινωνίες, οι τοπικές οικονομίες και άρα η συνολική ελληνική κοινωνία χρειάζεται τουρίστες που θα έρθουν εδώ και θα κυκλοφορήσουν ελεύθερα να δουν και να βιώσουν τα καλά (και τα άσχημα) του ελληνικού τοπίου, αφήνοντας μεταξύ άλλων και σημαντικά κέρδη στους ανθρώπους της χώρας.
Η ελληνική κοινωνία χρειάζεται τουρίστες και όχι ομήρους των μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων.

toixo-toixo

Διαβάστε περισσότερα »

Πρωτομαγιά: Η γιορτή της άνοιξης

Η γιορτή της Άνοιξης!

H Πρωτομαγιά έχει τις ρίζες της στην αρχαιότητα. Είναι η πρώτη ημέρα του Μαΐου και η γιορτή της Άνοιξης. Ο Μάιος, σύμφωνα με την παράδοση, πήρε το όνομά του από τη ρωμαϊκή θεότητα Maia (Μάγια), η οποία ονομάστηκε έτσι από την ελληνική λέξη Μαία που σημαίνει τροφός και μητέρα. Η Μάγια ταυτίστηκε με την Ατλαντίδα νύμφη Μαία, τη μητέρα του Ερμή στον οποίο αφιερώθηκε ο μήνας Μάιος.

Ο Μάιος είναι ο 5ος μήνας του χρόνου, ο οποίος αντιστοιχεί στον αρχαίο μήνα Θαργηλίωνα που γιορταζόταν με τα περίφημα Ανθεοφόρια. Ήταν αφιερωμένος στη θεά της γεωργίας Δήμητρα και την κόρη της Περσεφόνη, που τον μήνα αυτόν βγαίνει από τον Άδη κι έρχεται στη γη. Γιορτές γίνονταν και στην αρχαία Ρώμη που τις έλεγαν "ροσύλλια" τις οποίες διατήρησαν και οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες.

Για τη λαϊκή αντίληψη, στο μήνα Μάιο συνυπάρχουν οι ιδιότητες του καλού και του κακού, της αναγέννησης και του θανάτου και συγκεντρώνονται την πρώτη του ημέρα, την Πρωτομαγιά.

Ο εορτασμός της Πρωτομαγιάς σηματοδοτεί την τελική νίκη του καλοκαιριού απέναντι στον χειμώνα, την κατίσχυση της ζωής επί του θανάτου και έχει ρίζες που ανάγονται σε προχριστιανικές αγροτικές λατρευτικές τελετές για τη γονιμότητα των αγρών και, κατ' επέκταση, και των ζώων και των ανθρώπων.

Η αρχαιότατη γιορτή της Πρωτομαγιάς συνεχίστηκε στο διάβα των αιώνων με επισημότητα και με διάφορες μορφές και εκδηλώσεις. Μία από τις παλαιότερες γιορτές ήταν τα Ανθεστήρια, η γιορτή των λουλουδιών, η πρώτη επίσημη γιορτή ανθέων των Ελλήνων.

Τα Ανθεστήρια, κατά τη διάρκεια των οποίων πομπές με κανηφόρες που έφερναν άνθη βάδιζαν με μεγαλοπρέπεια προς τα ιερά, ιδρύθηκαν πρώτα στην Αθήνα και έπειτα πήραν πανελλήνια μορφή, αφού διαδόθηκαν και σ άλλες πόλεις της Ελλάδος. Σύμφωνα με το μύθο, στα Ανθεστήρια «ανασταινόταν» ο… σκοτωμένος θεός Ευάνθης, επίθετο του Διόνυσου, από το χυμένο αίμα του οποίου φύτρωσε η άμπελος.

Όταν οι Ρωμαίοι κατάκτησαν την Ελλάδα, η γιορτή της Πρωτομαγιάς, δεν έπαψε να υπάρχει αλλά εμπλουτίστηκε γιατί και οι δύο λαοί πίστευαν, ότι τα λουλούδια αντιπροσωπεύουν την ομορφιά των θεών και φέρνουν δύναμη, δόξα , ευτυχία και υγεία.

Με το πέρασμα των αιώνων, η αρχική έννοια της Πρωτομαγιάς αλλοιώθηκε και επιβίωσαν έθιμα ως απλές λαϊκές γιορτές ( περιφορά δέντρων, πράσινων κλαδιών ή στεφάνων με λουλούδια, ανακήρυξη του βασιλιά ή της βασίλισσας του Μάη, χορός γύρω από ένα δέντρο ή ένα στολισμένο κοντάρι-γαϊτανάκι).

Η Πρωτομαγιά είναι μία από τις ελάχιστες γιορτές, χωρίς θρησκευτικό περιεχόμενο, με εκδηλώσεις που απαντώνται στον λαϊκό πολιτισμό πολλών ευρωπαϊκών λαών, οι οποίες έχουν διατηρηθεί ως τις μέρες μας.

Το πρωτομαγιάτικο στεφάνι
Ένα από τα πιο γνωστά έθιμα που εξακολουθεί να μας συνδέει με την παραδοσιακή Πρωτομαγιά, μια γιορτή της άνοιξης και της φύσης με πανάρχαιες ρίζες, είναι το πρωτομαγιάτικο στεφάνι.

Ο εορτασμός της Πρωτομαγιάς συνδέεται με την ανθρώπινη χαρά για την άνοιξη και τη βλάστηση. Απότοκο των δοξασιών αυτών είναι το μαγιάτικο στεφάνι που φτιάχνεται από διάφορα άνθη και καρπούς και κρεμιέται στην πόρτα των σπιτιών.

Το μάζεμα των λουλουδιών για το πρωτομαγιάτικο στεφάνι, ενισχύει στη σημερινή εποχή τις σχέσεις του ανθρώπου με τη φύση, από την οποία οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν απομακρυνθεί λόγω του τρόπου ζωής των σύγχρονων πόλεων.

Στα μέρη της Μικράς Ασίας, σε κάθε στεφάνι έβαζαν, εκτός από λουλούδια, ένα σκόρδο για τη βασκανία, ένα αγκάθι για τον εχθρό κι ένα στάχυ για την καλή σοδειά. Το μαγιάτικο στεφάνι στόλιζε τις πόρτες των σπιτιών ως του Αϊ - Γιαννιού του Θεριστή και τότε, το καίγανε στις φωτιές του αγίου.

Στα Δωδεκάνησα, μαζεύουν ένα λουλούδι που το λένε "ανοιχτομάτη" και πιστεύουν πως όποιος το έχει είναι πάντα γερός και τυχερός.

Το αμίλητο νερό
Σε νησιά του Αιγαίου την Πρωτομαγιά, τα κορίτσια σηκώνονταν την αυγή και έπαιρναν μαζί τους τα λουλούδια, που είχαν μαζέψει από την παραμονή και πήγαιναν στα πηγάδια να φέρουν το «αμίλητο νερό» (αμίλητο γιατί το κουβαλούσαν χωρίς να μιλούν). Όταν το έφερναν στο σπίτι, πλένονταν όλοι με αυτό.

Η Πρωτομαγιά των αγροτών
Οι αγρότες φτιάχνουν το Μάη τους με πρασινάδες, καρπούς, σκόρδο για τη βασκανία και αγκάθι για τον εχθρό.

Στις περιοχές της Σμύρνης, την παραμονή της Πρωτομαγιάς, οι αγρότες πήγαιναν στην εξοχή, για να κόψουν οτιδήποτε είχε καρπό: σιτάρι, κριθάρι, σκόρδα, κρεμμύδια, κλαδιά συκιάς με τα σύκα, κλαδιά αμυγδαλιάς με τα αμύγδαλα, κλαδιά ροδιάς με τα ρόδια.

Στην Αγιάσο της Λέσβου, φτιάχνουν στεφάνια από όλα τα λουλούδια και βάζουν μέσα "δαιμοναριά", άγριο χόρτο με πλατιά φύλλα και κίτρινα λουλούδια για να δαιμονίζονται οι γαμπροί.

Στη Σέριφο, από το βράδυ της παραμονής, κρεμούν στην πόρτα ένα στεφάνι από λουλούδια τσουκνίδες, κριθάρι και σκόρδο.

Το Μαγιόξυλο
Σε χωριά της Κέρκυρας, οι κάτοικοι περιφέρουν έναν κορμό κυπαρισσιού, σκεπασμένο με κίτρινες μαργαρίτες που γύρω του έχει ένα στεφάνι με χλωρά κλαδιά.

Με το μαγιόξυλο αυτό, οι νέοι εργάτες ντυμένοι με κάτασπρα παντελόνια και πουκάμισα και κόκκινα μαντήλια στο λαιμό βγαίνουν στους δρόμους, τραγουδώντας το Μάη.

Το Πήδημα της φωτιάς
Νέοι και γυναίκες μεγάλης ηλικίας μαζεύονται την παραμονή της Πρωτομαγιάς, μόλις δύσει ο ήλιος και ανάβουν φωτιές με ξερά κλαδιά που έχουν συγκεντρώσει αρκετές μέρες πριν. Όσο η φωτιά είναι αναμμένη οι γυναίκες χορεύουν κυκλικούς χορούς γύρω από τη φωτιά και τραγουδούν παραδοσιακά τραγούδια για την Πρωτομαγιά.

Τα νέα παιδιά, αφού βρέξουν τα μαλλιά και τα ρούχα τους, πηδούν πάνω από τις φωτιές σαν μία συμβολική πράξη που αποσκοπεί στο να διώξει τον χειμώνα και την αρρώστια. Στην συνέχεια όλοι παίρνουν έναν δαυλό από φωτιά και την πηγαίνουν στο σπίτι τους για να φύγουν όλα τα κακά.

Υπάρχουν και άλλα πολλά έθιμα της Πρωτομαγιάς που γιορτάζονται σε διάφορα μέρη της Ελλάδας: το Μαγιόπουλο, το οποίο ονομάζουν ακόμα Φουσκοδένδρι ή Ζαφείρη, γιορτάζεται στην Ήπειρο και στη Θεσσαλία, το έθιμο του Κλήδωνα (είδος λουλουδιού) στο δήμο Κόζιακα, το έθιμο της πιπεργιάς στην Εύβοια, τα Ξόρκια της Πρωτομαγιάς για το διώξιμο των φιδιών στην Ήπειρο, κ.λπ.

Διαβάστε περισσότερα »

Σάμερχιλ - Summerhill το σχολείο

Το Σάμερχιλ είναι ένα ανεξάρτητο Βρετανικό ολοήμερο σχολείο. Ιδρύθηκε το 1921 από τον Αλεξάντερ Σάδερλαντ Νηλ με βασικό ιδεολογικό άξονα την πεποίθηση ότι το σχολείο πρέπει να προσαρμόζεται ώστε να ταιριάζει στο παιδί και όχι το αντίστροφο. Είναι μια δημοκρατικά διοικούμενη κοινότητα. Το σχολείο διοικείται μέσω των σχολικών συνελεύσεων, στις οποίες μπορούν να συμμετάσχουν όλοι, προσωπικό και μαθητές, και όπου όλοι έχουν δικαίωμα ισότιμης ψήφου. Αυτές οι συνελεύσεις λειτουργούν και ως νομοθετικό και ως δικαστικό σώμα. Τα μέλη της κοινότητας είναι ελεύθερα να κάνουν ό,τι θέλουν, αρκεί οι ενέργειές τους να μην προκαλούν κακό στους άλλους, σύμφωνα με την αρχή του Νηλ: «Ελευθερία, όχι ελεύθερη άδεια να κάνεις ό,τι θέλεις» (στο πρωτότυπο: "Freedom not License"). Η αρχή αυτή επεκτείνεται και στην ελευθερία των μαθητών να επιλέγουν ποια μαθήματα, έως και κανένα, θα παρακολουθήσουν.

Το Σάμερχιλ ιδρύθηκε το 1921 στο Χέλεραου κοντά στη Δρέσδη της Γερμανίας από τον Νηλ στα πλαίσια του «Νέου Σχολείου». Όμως, ο Νηλ ήταν δυσαρεστημένος από το ήθος του Νέου Σχολείου και έτσι μετακινήθηκε στο Ζόνταγκμπεργκ της Αυστρίας. Εξ αιτίας της εχθρότητας του τοπικού πληθυσμού, μετακινήθηκε ξανά το 1923 στο Λάιμ Ρέτζις της Αγγλίας. Το κτίσμα στο Λάιμ Ρέτζις λεγόταν Σάμερχιλ, και από εκεί πήρε και το όνομά του το σχολείο. Το 1927 μετακινήθηκε στην τωρινή του τοποθεσία, στο Σάφολκ του Λέιστον στην Αγγλία. Αναγκάστηκε να μετακινηθεί ξανά κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, προσωρινά αυτή τη φορά, στο Φέστινιογκ της Ουαλίας, προκειμένου η τοποθεσία να χρησιμοποιηθεί ως στρατόπεδο εκπαίδευσης του Βρετανικού Στρατού.
Ύστερα από τον θάνατο του Νηλ το σχολείο ανέλαβε η γυναίκα του Ένα, έως το 1985.
Σήμερα λειτουργεί ως ολοήμερο (οικοτροφείο) και ως ημερήσιο σχολείο που καλύπτει και τις δύο πρώτες βαθμίδες της εκπαίδευσης. Επικεφαλής του είναι τώρα η κόρη του Νηλ, Ζωή Νηλ Ρέντχεντ.

Παρόλο που η ίδρυση του μπορεί βάσιμα να προσδιοριστεί σε διαφορετικές ημερομηνίες, το ίδιο το σχολείο σημειώνει το 1921 ως τη χρονιά της ίδρυσής του.

Διαβάστε περισσότερα >>

Δείτε την ταινία

Διαβάστε περισσότερα »

Ποιος θυμάται τον Λούη Τίκα;

Πριν φύγει έβγαλε μια φωτογραφία φορώντας την παραδοσιακή κρητική στολή και την άφησε ως ενθύμιο στους συγγενείς του. Δεν επρόκειτο να ξανανταμωθούν.

Ο Ηλίας Σπαντιδάκης, από τα Λούτρα Ρεθύμνου, γνωστός στις ΗΠΑ με το εξαμερικανισμένο όνομα Luis Tikas, υπήρξε ένας από τους μάρτυρες του Αμερικανικού Εργατικού κινήματος του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα: Ένα κίνημα που αντιμετωπίστηκε και τελικά αποδυναμώθηκε με πρωτοφανή βία και την συμπαιγνία κυβέρνησης, εταιρειών, ιδιωτικών αστυνομικών, πολιτοφυλακών και μαφίας - ακόμα και η καινούρια τότε πολεμική αεροπορία των ΗΠΑ χρησιμοποιήθηκε εναντίον των απεργών, στην μεγαλύτερη ένοπλη εργατική εξέγερση στην ιστορία των ΗΠΑ, την μάχη του Blair Mountain.

Ο Λούις Τίκας, ήταν ένας από τους ηγέτες της Μεγάλης Απεργίας των ανθρακωρύχων στο Κολοράντο [εμφανίζεται σωστά μόνο σε IE δυστυχώς], ο οποίος δολοφονήθηκε εν ψυχρώ από τους εθνοφρουρούς που έστειλε η πολιτεία εναντίον των ανθρακωρύχων προασπιζόμενη τα συμφέροντα του Rockefeller κατά την διάρκεια της σφαγής στο Λάντλοου, στις 20 Απριλίου του 1914, σαν σήμερα πριν από 93 χρόνια, ένα από τα 18 θύματα εκείνης της ημέρας - τα 11 από τα οποία ήταν παιδιά.

Προκαλεί εντύπωση σήμερα ο βαθμός της γενικής άγνοιας στις ΗΠΑ για την όψη αυτή της ιστορίας της χώρας. Ενδεικτικό παράδειγμα της εξαφάνισης των (μακρών και αιματηρότατων) εργατικών αγώνων από την συλλογική μνήμη της χώρας, αποτελεί το παράδοξο της Εργατικής Πρωτομαγιάς. Παρότι καθιερώθηκε για να τιμήσει τους νεκρούς του Σικάγο το 1886, το επίσημο εργατικό κίνημα κράτησε αποστάσεις και η μνήμη των γεγονότων διατηρείται μόνο μέσα στα αποδυναμωμένα συνδικάτα, στην ακτιβιστική αριστερά και στις σχολές ιστορίας των Αμερικανικών πανεπιστημίων.

Σημειώνω πως η μάχη στο Σικάγο πρίν από 120 σχεδόν χρόνια είχε γίνει για το οκτάωρο. Και ανάμεσα στα αιτήματα των ανθρακωρύχων του Κολοράντο ήταν πάλι το οκτάωρο. Μια μάχη που από ότι φαίνεται κερδήθηκε και χάνεται ήδη, για να ξαναγίνει σήμερα πάλι εξαιρετικά επίκαιρη σε όλον τον κόσμο...

Επίμετρον:
1. Τα αιτήματα των απεργών του Κολοράντο ήταν

- η αναγνώριση του συνδικάτου
- το οκτάωρο εργασίας
- η εκλογή από τους εργάτες των επιστατών
- Πληρωμή για τις ώρες εργασίας που δεν είχαν άμεση σχέση με την εξώρυξη άνθρακα (π.χ. συντήρηση των υποστυλωμάτων, καθαρισμός των στοών κττ)
- αύξηση μισθών
- δικαίωμα συναλλαγών σε οποιοδήποτε κατάστημα (είχαν το δικαίωμα να ξοδεύουν τα χρήματά τους μόνο σε καταστήματα που ανήκαν στην εταιρεία)
- το δικαίωμα επιλογής των γιατρών (τους επέλεγε αναγκαστικά η εταιρεία γα αυτούς - για προφανείς λόγους)
- επιλογή μέρους κατοικίας (αναγκαστικά στεγάζονταν στις κατοικίες που ενοικίαζε η εταιρεία)
- εφαρμογή των νόμων περί ορυχείων του Κολοράντο

και κάποια ακόμα.

2. Οι αρχές της ελεύθερης εργασίας: It is a Great principle

Από την κατάθεση του Rockefeller σε επιτροπή του Κογκρέσου των ΗΠΑ για τις απεργίες στα ορυχεία του στο Κολοράντο:

CHAIRMAN: And you are willing to go on and let these killings take place . . . rather than go out there and see if you might do something to settle those conditions?

ROCKEFELLER: There is just one thing . . . which can be done, as things are at present, to settle this strike, and that is to unionize the camps; and our interest in labor is so profound . . . that interest demands that the camps shall be open [nonunion] camps that we expect to stand by the [Colorado Fuel and Iron Company] officers at any cost. . . .

CHAIRMAN: And you will do that if it costs all your property and kills all your employees?

ROCKEFELLER: It is a great principle.

CHAIRMAN: And you would do that rather than recognize the right of men to collective bargaining? Is that what I understand?

ROCKEFELLER: No, sir. Rather than allow outside people to come in and interfere with employees who are thoroughly satisfied with their labor conditions -- it was upon a similar principle that the War of the Revolution was carried on. It is a great national issue of the most vital kind.

3. Έλληνες στην Γιούτα

Από την ιστορία των Ελλήνων μεταναστών στην πολιτεία της Γιούτα. Παραθέτω αποσπάσματα που ενδέχεται να παραπέμπουν και σε σύγχρονες συζητήσεις (με το συμπάθιο για τα εκτενή παραθέματα):

- Εξαγάγοντας το νταβατζιλίκι,
Ο πατριώτης μας Λεωνίδας Σκληρής, έμπορος Ελλήνων μεταναστών:

...With representatives in every industrial center and his alliances with labor agents in the surrounding states, Skliris became the leading labor agent in the Midwest and West. Job-seekers were forced to present notes from his office in Salt Lake City. In return, Skliris charged each immigrant an exorbitant fee of from twenty to fifty dollars, a percentage of it going to mine bosses. An additional monthly payment to Skliris of a dollar was deducted from the worker's wages by the companies...

- Για όλα φταίνε οι μετανάστες:

... Like other Mediterranean immigrants, the Greeks experienced intense discrimination. Their wages were lower than those of Americans, they were segregated on railroad gangs and often assigned the more dangerous work, and they were prohibited from living in and buying property in certain areas. The general population, apprehensive at the sudden appearance of hundreds of dark, single men, were openly hostile...

...The Greeks, at first maligned by American labor for taking jobs at lower wages, soon attracted the interest of union leaders by going on strike in 1909 at the Murray smelter. In the 1912 Bingham strike the union realized it would have to bring in the Greeks, who constituted the greatest number of workers, or the effort would fail. The Greeks joined the strike principally to have Leonidas Skliris removed as their representative. Even though the strike was lost, Skliris was forced out of his lucrative position.

The year 1912 was an important one for the Greek--the Balkan Wars involving Greece, Turkey, and Bulgaria had begun and the Greeks in Utah answered Greece's call for reservists to return to fight against their traditional enemies. More than 200 Utah Greeks left for the homeland. Americans viewed this manifestation of national ties as additional evidence that Greeks could never be Americanized.

As World War I began in Europe, animosity toward the new immigrants from the Mediterranean and the Balkans increased, and reached hysterical proportions when America entered the war. Thinking themselves merely sojourners in America, with few of them being citizens, Greek men were initially reluctant to serve in America's forces. The Greeks were signaled out for abuse because of the large amounts of money they sent back to Greece, greater than that sent by other immigrant groups. Americans also resented the marriages between Greeks and American girls. Two lynchings of Greeks at this time barely were prevented by countrymen: in Salt Lake City a Greek who had killed the brother of Jack Dempsey, the boxer, was attacked as was another in Carbon County who had given an American girl a ride in his new automobile.

Although 349 Greeks served in the America army (14 were killed) and received instant citizenship, anti-immigrant editorials increased. The 1922 Carbon County strike exploded in tumult. The Greeks became the most militant group after one of their men was killed by a deputy sheriff. Union activity and, particularly, striking were condemned as un-American; immigrants who participated in these activities were characterized as ingrates and unfit for American citizenship. The apogee was reached in the 1923-24 Ku Klux Klan campaigns. The Klan burned crosses in Salt Lake City and in the industrial towns and camps, marched down streets, sent threatening letters to businessmen, and rampaged through Greek stores in Helper and forced out the American waitresses and clerks and warned them not to work for Greeks. The KKK, however, lost ground in the face of united efforts by the immigrants and the Catholic Knights of Columbus. Discrimination became more covert.

4. From Crete to Colorado, ένα ποιήμα για τον Τίκα, και ένα τραγούδι. Ένα τραγούδι του Woody Guthrie για το Ludlow.

Η Λαμπρινή Θωμά και ο Νίκος Βεντούρας μιλούν για το ντοκιμαντέρ τους, «Παλληκάρι, ο Λούης Τίκας και η Σφαγή του Λάντλοου», μια μοναδική καταγραφή μίας από τις σημαντικότερες στιγμές του αμερικανικού εργατικού κινήματος, που σημαδεύτηκε από τη δολοφονία του Έλληνα μετανάστη συνδικαλιστή Ηλία Σπαντιδάκη (Λούη Τίκα). 

 

Συνέντευξη στον Κώστα Εφήμερο

Στις 20 Απριλίου κλείνουν 100 χρόνια από τη Σφαγή του Λάντλοου και τη δολοφονία του Λούη Τίκα, Έλληνα μετανάστη, ανθρακωρύχου και ενεργού συνδικαλιστή, από την Εθνοφρουρά του Κολοράντο, η οποία προάσπιζε τα συμφέροντα των Ροκφέλερ ενάντια στους εργαζόμενους. Ήταν και τότε, όπως φέτος, μέρες του Πάσχα.

«Είναι από τις σημαντικότερες στιγμές στην ιστορία του εργατικού κινήματος των ΗΠΑ, είναι από τις στιγμές που άλλαξαν όχι μόνο την ιστορία αλλά και την ίδια την ιστορική προσέγγιση. Να σου πω μόνο ότι, ο διασημότερος ιστορικός της αμερικανικής αριστεράς, ο Χάουαρντ Ζιν, αποφασίζει να ασχοληθεί με τη λαϊκή ιστορία των ΗΠΑ όταν πρωτοέρχεται σε επαφή με το Λάντλοου. Κι ύστερα, η σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα, η καταπάτηση κάθε εργατικού δικαιώματος, που κερδίσαμε με αίμα, και η κατάσταση με τους μετανάστες κάνουν την ιστορία επίκαιρη, έναν αιώνα μετά. Η παραλληλία δείχνει ξεκάθαρα πού βρισκόμαστε και ποιος είναι ο δρόμος μας, νομίζω. Όμως, δεν ήταν μόνον αυτό. Υπήρξε προσωπική σχέση, επαφή. Ερωτευτήκαμε αυτόν τον υπέροχο Έλληνα, τον Λούη Τίκα, αλλά και τους ανθρώπους που κρατούν ζωντανή τη μνήμη του, από τη στιγμή που πατήσαμε το πόδι μας στο Λάντλοου, στο Κολοράντο. Αυτή η επαφή, με τη μνήμη και με τους ολοζώντανους φορείς της, ήταν που μας οδήγησε να αναζητήσουμε τα βήματα του Ηλία Σπαντιδάκη, του Λούη μας, και να αποφασίσουμε πως έπρεπε οπωσδήποτε να γίνει ντοκιμαντέρ η ιστορία, να αποκτήσει τη δύναμη, από την εικόνα, να νικήσει και το χρόνο και την απόσταση», λέει η Λαμπρινή Θωμά, που μαζί με το φωτογράφο και σκηνοθέτη Νίκο Βεντούρα δούλεψαν το ντοκιμαντέρ «Παλληκάρι - Ο Λούης Τίκας και η Σφαγή του Λάντλοου», που σε λίγες ημέρες παρουσιάζεται στο 16ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Θεσσαλονίκης.

«Ήμασταν οι πρώτοι Έλληνες δημοσιογράφοι που έφτασαν εκεί, στο Λάντλοου, το 2007. Για να φωτογραφίσω την πρώτη φορά, πηδήσαμε μαντρότοιχους», γελάει ο Νίκος. «Οδηγός μας, ο τραγουδοποιός Φρανκ Μάνινγκ, ο οποίος και μας σύστησε στον Ντέιβιντ Μέισον, τον πολιτειακό ποιητή του Κολοράντο, που έχει γράψει ένα συγκλονιστικό ποίημα χιλίων στίχων για το Λάντλοου.. Μετά τη δημοσίευση του άρθρου, στη Sport Day και στο κυριακάτικο περιοδικό της το SMS, δεν ησυχάσαμε. Ξέραμε ότι έπρεπε να ξαναπούμε αυτήν την ιστορία, έτσι που να φτάσει σε περισσότερο κόσμο. Κι όταν ήρθε η Κρίση, ήμασταν πια σίγουροι.».

«Αρχικά συγκεντρώσαμε υλικό και κάναμε τη σχετική έρευνα στη βιβλιογραφία. Έτσι “συναντηθήκαμε” μεσα από τα βιβλία με τον Elliott Gorn, τον κατ’ εξοχήν ειδικό στη Mother Jones, με τον Thomas G. Andrews, που έχει γράψει ένα εξαίρετο πόνημα πάνω στους πολέμους του Κάρβουνου στο Κολοράντο και με τον Κωστή Καρπόζηλο της Ταξισυνειδησίας, που έχει κάνει καταπληκτική έρευνα πάνω στους Ελληνοαμερικανούς αριστερούς του 20ου αιώνα», συμπληρώνει η Λαμπρινή.

«Η πρώτη μας απόπειρα για την παραγωγή του ντοκιμαντέρ έγινε το 2010, όταν ήρθαμε σε επαφή με τον Ζήση Παπανικόλα, τον κατ' εξοχήν ειδικό στο θέμα, και προσπαθήσαμε, χωρίς όμως ανταπόκριση, να δούμε αν μπορεί να βρεθεί κάποια χορηγία. Δεν το βάλαμε όμως κάτω, αποφασίσαμε να προχωρήσουμε με όσα μέσα διαθέτουμε οι ίδιοι», λέει.

«Θελήσαμε να πούμε την ιστορία, που άφησε βαθιά σημάδια στην ιστορία των ΗΠΑ, να θυμίσουμε την τέχνη που γεννήθηκε από το Λάντλοου, από το λαϊκό τραγούδι της εποχής ως την επώνυμη σύγχρονη ποίηση - αν και, μεταξύ μας, δε μπορέσαμε να χρησιμοποιήσουμε όλα όσα θέλαμε, γιατί όταν μάθαμε τι απαιτούνταν για τα δικαιώματα λχ του υπέροχου τραγουδιού του Γούντυ Γκάθρυ που κράτησε τη μνήμη ζωντανή, τρομάξαμε και φυσικά δε χρησιμοποιήσαμε το τραγούδι! Δεν ήταν μόνο η ιστορία, ήταν κι οι άνθρωποι. Να σου πω την αλήθεια, γι' αυτό αγαπάω τη δημοσιογραφία, είναι οι άνθρωποι η αιτία της αγάπης μου. Και καταγράψαμε συγκλονιστικούς ανθρώπους. Τον Φράνκ Μάννινγκ και την προσωπική του διαδρομή, τον τρόπο που ανακάλυψε ότι ο πατέρας του είχε πάρει το όνομα Λιούις από τον Λούη Τίκα, τον ξέραμε, και θέλαμε οπωσδήποτε και την ιστορία του και το υπέροχο και βραβευμένο τραγούδι του για το Λούη. Από ανθρώπινης άποψης, για εμας ήταν αποκάλυψη η Ανελίζ Μπονακίστα, δισέγγονη ανθρακωρύχου και ιστορικός, που μας μίλησε για το όπλο του προπάππου Αμπρόζιο Μπονακίστα, του συμπολεμιστή του Λούη, η οποία κουβαλάει τόσο ζωντανό το βίωμα που λες και καταργεί το χρόνο. Κι αυτό ήταν κάτι που συναντήσαμε σε ολόκληρη την περιοχή, όχι μόνον σε όσους κάναμε συνέντευξη.».

Ζητάω από τη Λαμπρινή να διηγηθεί κάποια περιστατικά. «Τι να σου πω; στο Γουόλσεμπεργκ, εκεί που τρώγαμε με μια ντόπια ερευνήτρια και δασκάλα, ήρθε το 20χρονο γκαρσόνι να μας ρωτήσει αν άκουσε καλά, αν όντως ετοιμάζουμε ντοκιμαντέρ για το Λάντλοου, και ζήτησε από τη συνομιλήτριά μας να ανοίξουν το παλιό, ιστορικό σινεμά, αν είναι, για την προβολή. Έλαμπε ολόκληρος! Στο Λάντλοου, στο μνημείο, ένας 25άρης Καναδός ανθρακωρύχος που συναντήσαμε τυχαία και που είχε κάνει όλο το ταξίδι για προσκύνημα, αρνήθηκε μεν να μας μιλήσει, γιατί αυτό ήταν για κείνον κάτι πολύ προσωπικό, αλλά μου είπε βουρκωμένος - ένας άντρας ως εκεί πάνω!- ότι ήταν πολύ ωραίο αυτό που κάνουμε.».

Συνολικά πήρε πάνω από τέσσερα χρόνια η προετοιμασία, η μελέτη της ιστορίας, η αναζήτηση των ανθρώπων που θα μιλούσαν. Τα λεφτά δεν βρέθηκαν, αλλά όταν όλα ήταν έτοιμα, αποφάσισαν ότι αυτό δεν έπρεπε να σταθεί εμπόδιο. Σε μια χρεωμένη Ελλάδα, μία ακόμα παραφουσκωμένη πιστωτική κάρτα δεν αποτελεί πρωτοτυπία.

«Φυσικά υπήρχαν έξοδα. Σημαντικά, αλλά όχι τόσο μεγάλα που να μας εμποδίσουν, καθώς οι νέες τεχνολογίες συμπιέζουν το κόστος, ειδικά αν ξέρεις να χρησιμοποιήσεις φωτογραφικές κάμερες με δυνατότητα βίντεο, οι οποίες υπερέχουν από τις συμβατικές βιντεοκάμερες. Είχαμε εξάλλου καλούς φίλους που μας βόηθησαν όταν προέκυψε θέμα ρευστότητας. Ειδικά θα αναφέρω τον συνεργάτη της Λαμπρινής στις εκπομπές της, τον Παναγιώτη Ανδριόπουλο, και τον καθηγητή του USCD και εξαιρετικό φίλο, Γιάννη Παπακωνσταντίνου, ο οποίος μας φιλοξένησε και μας βοήθησε όταν κάποια αναδρομικά στα οποία προσβλέπαμε καθυστέρησαν», λέει ο Νίκος.

«Δεν θέλω πάντως να δώσω την εντύπωση ότι ήταν τραγικά τα πράγματα. Και φίλους είδαμε και εκδρομές κάναμε εκτός γυρισμάτων, δεν μας έλλειψε τίποτε. Για εμάς, άλλωστε, εκτός από το γύρισμα, το οποίο ήταν σχετικά εύκολο, ήταν και ταξίδι ανακάλυψης και αναψυχής, γιατί αγαπάμε την Αμερική και τους απέραντους δρόμους της. Εν πάσει περιπτώσει, τα καταφέραμε, αγοράσαμε εξοπλισμό, εισιτήρια, πληρώσαμε έναν βοηθό κλπ, βάζοντας πολλή προσωπική δουλειά - έρευνα, επαφές, γράψιμο, σενάριο, σκηνοθεσία, μοντάζ, ήχο τα κάναμε όλα μόνοι. Σε άλλα είχαμε και τη βοήθεια των φίλων μας - κάποιοι μας βοήθησαν στο τράνσκριπτ, άλλοι στη μετάφραση, έχουμε μέχρι και δωρεάν μουσική γραμμένη ειδικά για το ντοκιμαντέρ από τον αδελφό μου, που είναι κλασσικός μουσικός».

«Υπήρξαν φάσεις που σκεφτήκαμε να απευθυνθούμε στο κοινό, να ζητήσουμε χρηματοδότηση. Όμως, τελικά, το είδαμε λίγο ακτιβιστικά», συμπληρώνει η Λαμπρινή. «Είμαστε τυχεροί να έχουμε και οι δύο δουλειά, και αφού δεν πληρωνόμαστε και αφού οι φίλοι μας βοήθησαν δωρεάν, ε, είπαμε θα μας πάρει κανά-δυο χρόνια να ξεχρεώσουμε μεν, μπορούμε να επιβιώσουμε όμως - πώς να ζητήσουμε από τον κόσμο που δεν έχει; Ύστερα, καλύτερα να δώσουν στο The Press Project ό,τι θα έδιναν για το ντοκιμαντέρ, ώστε να κρατήσουμε ενεργούς τους server και να συνεχίσουμε το πυρ κατά βούλησιν κατά των δυνάμεων του σκότους!», γελάει. «Και πάλι, ίσως τους χρειαστούμε αργότερα. Υπάρχει μια τεράστια, παραγνωρισμένη ιστορία, η ιστορία των Ελλήνων εργατών και εργαζομένων έξω από τα σύνορά μας - ιστορία που είναι γεμάτη αγωνιστές και στιγμές μοναδικής ομορφιάς του ανθρώπου, οι οποίες παραμένουν μακριά από το ευρύ κοινό. Λέμε λοιπόν να βουτήξουμε στα βαθιά. Με τον Νίκο δουλεύουμε δέκα χρόνια μαζί, έγραφα και φωτογράφιζε επαγγελματικά για χρόνια, δεν χρειάζεται σχεδόν να μιλάμε πια, βλέπουμε τον κόσμο με το ίδιο βλέμμα. Ξέρω πως θα τα καταφέρουμε. Κι όχι μόνο γιατί αγαπάμε τη δουλειά μας και μας δίνει τεράστια χαρά η ίδια η δημιουργία, αλλά και γιατί είμαστε πια βέβαιοι ότι οι ιστορίες αυτές σε περιμένουν μαζί με καταπληκτικούς ανθρώπους και την αλήθεια τους.».

Πηγή  http://www.thepressproject.gr

 Σχετικό βίντεο

Louis Tikas Λούης Τίκας - Ηλίας Σπαντιδάκης Σελίδα facebook

Διαβάστε περισσότερα »

Χρειάστηκαν εκατομμύρια χρόνια για να γίνουν τα τέσσερα πόδια δύο..

Το 1956 κι αφού ήδη έχει περάσει 8 χρόνια στην εξορία, μεταφέρεται στην Αθήνα για να δικαστεί -με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας- για το βιβλίο του «Βουρκωμένες μέρες» και συγκεκριμένα για το διήγημα «Οι λύκοι ανεβαίνουν στον ουρανό».


Αφού διαβάστηκε το κατηγορητήριο ερωτώμενος από τον πρόεδρο περί της ενοχής του απαντά:
«Ναι, είμαι ένοχος. Όχι όμως γι’ αυτά που έγραψα, αλλά γι’ αυτά που δεν έγραψα και ακριβώς γιατί δεν τα έγραψα. Κατηγορούμαι ότι έγραψα για τους απλούς ανθρώπους, για τους ανθρώπους του μόχθου, για τους φτωχούς. Μα για ποιους έπρεπε να γράψω; Εγώ αυτούς γνώρισα, αυτούς αγάπησα, μαζί τους μοιράστηκα και τις χαρές και τις πίκρες μου. Δίπλα τους γεύτηκα κι εγώ την πίκρα της εκμετάλλευσης και της κοινωνικής αδικίας και ήταν οι μόνοι που μου συμπαραστάθηκαν. Γι’ αυτό και αισθάνομαι φταίχτης που δεν έγραψα όσα έπρεπε να γράψω γι’ αυτούς».

Στη συνέχεια καταθέτουν μάρτυρες κατηγορίας και υπεράσπισης. Ανάμεσά τους ο Κώστας Βάρναλης την κατάθεση του οποίου αξίζει να διαβάσει κανείς (στο βιβλίο «Η δίκη του Μενέλαου Λουντέμη», εκδόσεις ΟΛΥΜΠΙΑ – Στρουμπούκης που φοβάμαι όμως ότι είναι εξαντλημένο).

Τέλος ο Λουντέμης καλείται να απολογηθεί και κάνει μια αναδρομή στη ζωή του και περιγράφει μαζί με το δράμα το δικό του το δράμα ενός ολόκληρου λαού. Όταν φτάνει να περιγράψει το δράμα του παιδιού του όταν ο ίδιος βρισκόταν στη Μακρόνησο ο πρόεδρος παρατηρεί: «Απορώ … πώς δεν υπογράψατε μια δήλωση για να σώσετε από τη δοκιμασία εσάς και το παιδί σας…».

Και ο Λουντέμης απαντά:
«Χρειάστηκαν εκατομμύρια χρόνια για να γίνουν τα τέσσερα πόδια δύο. Δεν θα τα κάμω πάλι τέσσερα εγώ!»

Διαβάστε περισσότερα »

Το Τέλος της Καπιταλιστικής Εποχής και το Μέλλον των Συνεργατικών Κοινών.

Η καπιταλιστική εποχή τελειώνει… όχι γρήγορα, αλλά αναπόφευκτα. Ένα νέο οικονομικό πρότυπο – Τα Συνεργατικά Κοινά (Collaborative Commons)– κερδίζει έδαφος στον απόηχο του καπιταλισμού και θα αλλάξει τον τρόπο που ζούμε. Ήδη βλέπουμε μπροστά μας την άνθηση μιας υβριδικής οικονομίας, μισή καπιταλιστική αγορά, μισή Συνεργατικά Κοινά. Τα δύο οικονομικά συστήματα συχνά δουλεύουν σε συνδυασμό και άλλες φορές ανταγωνιστικά. Προκύπτουν συνεργασίες ανάμεσα στις περιμέτρους τους, όπου μπορούν να προσθέσουν αξία το ένα στο άλλο, ενώ επωφελούνται τα ίδια. Και άλλες φορές, είναι βαθιά ανταγωνιστικά, προσπαθώντας το ένα να απορροφήσει το άλλο.
Παρόλο που τα σημάδια της μεγάλης αναδιαμόρφωσης σε ένα νέο οικονομικά σύστημα είναι ακόμα αχνά και κατά ένα μεγάλο μέρος ατεκμηρίωτα, τα Συνεργατικά Κοινά ανεβαίνουν και μέχρι το 2050, θα γίνουν το κυρίαρχο οικονομικό μοντέλο στον κόσμο. Ένα συνεχώς εξορθολογισμένο και έμπειρο καπιταλιστικό σύστημα θα συνεχίσει να υπάρχει στα άκρα της νέας οικονομίας, βρίσκοντας αρκετές αδυναμίες να εκμεταλλευτεί, κυρίως σαν συλλέκτης υπηρεσιών και λύσεων δικτύου, επιτρέποντας στον εαυτό του να ανθίσει σαν ένας δυνατός ακρογωνιαίος παίκτης της νέας οικονομίας, αλλά δεν θα είναι το κυρίαρχο μοντέλο πια.

Αυτό που υπονομεύει το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα είναι η δραματική επιτυχία των συνιστωσών που το κυβερνούν. Στην καρδιά του καπιταλισμού βρίσκεται η αντίφαση στον μηχανισμό με τον οποίο λειτουργεί που τον έχει στείλει ψηλά στα διοικητικά ύψη, αλλά τώρα τον ωθεί προς τον τέλος: ο εγγενής δυναμισμός των ανταγωνιστικών αγορών που ωθούν την παραγωγικότητα και ρίχνουν χαμηλά το οριακό κόστος, δίνοντας την δυνατότητα στις επιχειρήσεις να μειώνουν τις τιμές των προϊόντων τους και των υπηρεσιών τους με στόχο να κερδίσουν περισσότερους πελάτες και μέρος της αγοράς. (Οριακό κόστος είναι το κόστος παραγωγής συμπληρωματικών αγαθών ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας, καθώς το σταθερό κόστος δεν μετριέται) Ενώ οι οικονομολόγοι πάντα καλωσόριζαν τη μείωση του οριακού κόστους, δεν περίμεναν ποτέ την πιθανότητα μιας τεχνολογικής επανάστασης που μπορεί να φέρει το οριακό κόστος κοντά στο μηδέν, κάνοντας τα αγαθά και τις υπηρεσίες σχεδόν δωρεάν, άφθονα και όχι πια έρμαια των διαθέσεων της αγοράς.
Το φαινόμενο του σχεδόν μηδενικού οριακού κόστους έχει φέρει ήδη χάος στη βιομηχανία της διασκέδασης, στις επικοινωνίες και στις εκδοτικές επιχειρήσεις καθώς όλο και περισσότερη πληροφορία είναι διαθέσιμη ελεύθερα σε δισεκατομμύρια ανθρώπους. Σήμερα, πάνω από το 40% της ανθρώπινης φυλής παράγει την δική του μουσική, τα δικά του βίντεο, τις ειδήσεις και τη δική του γνώση σε σχεδόν φτηνά κινητά και υπολογιστές και τη διαμοιράζεται με σχεδόν μηδενικό οριακό κόστος σε έναν συνεργατικό διαδίκτυο κόσμο. Και τώρα η επανάσταση του μηδενικού οριακού κόστους έχει ξεκινήσει να επηρεάζει και άλλους εμπορικούς τομείς, όπως την ανανεώσιμη ενέργεια, την είσοδο του τρισδιάστατου εκτυπωτή και τη διαδικτυακή ανώτατη εκπαίδευση. Υπάρχουν ήδη εκατομμύρια “prosumers” (consumer – producer) καταναλωτές που έχουν γίνει οι ίδιοι παραγωγοί και που παράγουν το δικό τους πράσινο ηλεκτρισμό σε σχεδόν μηδενικό οριακό κόστος σε όλο τον κόσμο. Υπολογίζεται ότι γύρω στους 100.000 χομπίστες χρησιμοποιούν λογισμικό Ανοιχτού Κώδικα και ανακυκλώσιμη πλαστική πρώτη ύλη για να κατασκευάσουν τα δικά τους τρισδιάστατα αγαθά σε σχεδόν μηδενικό οριακό κόστος.Εντωμεταξύ, έξι εκατομμύρια μαθητές είναι αυτή τη στιγμή εγγεγραμμένοι στα MOOCs (Massive Open Online Courses) που λειτουργούν σχεδόν σε μηδενικό οριακό κόστος και διδάσκονται από μερικούς από τους πιο επιφανείς καθηγητές στον κόσμο.
Η δυσκολία να αντιληφθούμε τι είναι το σχεδόν μηδενικό οριακό κόστος είναι κατανοητή.
Πολλοί, όχι όμως όλοι, από την παλιά φρουρά στην εμπορική αρένα δεν μπορούν να φανταστούν πως η οικονομική ζωή θα συνεχίσει σε ένα κόσμο όπου τα περισσότερα αγαθά και οι υπηρεσίες είναι σχεδόν δωρεάν, το κέρδος έχει πεθάνει, η ιδιοκτησία δεν έχει σημασία και η αγορά είναι περιττή. Τότε τι;
Μια δυνατή νέα τεχνολογική πλατφόρμα αναδύεται με τη δυνατότητα να μειωθεί το οριακό κόστος σε όλους τους τομείς της καπιταλιστικής οικονομίας, με φοβερές επιπλοκές για την κοινωνία στο πρώτο μισό του 21ου αιώνα. Το Διαδίκτυο των Επικοινωνιών (Communications Internet) συγχωνεύται με το αρχάριο Διαδίκτυο Ενέργειας (Energy Internet) και το Διαδίκτυο Διαχείρισης Υλικού (Logistics Internet) σε μια πρωτοφανή έξυπνη υποδομή του 21ου αιώνα – με όνομα Διαδίκτυο Πραγμάτων (Internet of Things (IoT)). Το IoT θα συνδέει τα πάντα με όλους σε ένα ολοκληρωμένο διεθνές δίκτυο. Άνθρωποι, μηχανές, φυσικοί πόροι, παραγωγικές γραμμές, διαχείριση υλικών, διαδίκτυο, πλέγμα ηλεκτρισμού, καταναλωτικές συνήθειες, ροές ανακύκλωσης και σχεδόν κάθε όψη της οικονομικής και κοινωνικής ζωής θα είναι συνδεδεμένα μέσω αισθητήρων και λογισμικού στην πλατφόρμα του Διαδικτύου των Πραγμάτων συνεχώς ταΐζοντας με Μεγάλα Δεδομένα (Big Data) κάθε κόμβο – επιχειρήσεις, σπίτια, οχήματα – κάθε στιγμή σε πραγματικό χρόνο. Ο καθένας θα έχει πρόσβαση στο IoT και θα χρησιμοποιεί Μεγάλα Δεδομένα και αριθμούς για να αναπτύξει προγνωστικούς αλγόριθμους που μπορούν δραστικά να αυξήσουν την παραγωγικότητα και να μειώσουν το οριακό κόστος παραγωγής και παράδοσης μιας τεράστιας ποικιλίας φυσικών αγαθών και υπηρεσιών σχεδόν στο μηδέν όπως γίνεται τώρα με τα αγαθά πληροφορίας.
Χαμένοι στον ενθουσιασμό με την ιδέα του Διαδικτύου των Πραγμάτων, διαφαίνεται ότι συνδέοντας του πάντες και όλα σε ένα διεθνές δίκτυο που οδηγείται από την παραγωγικότητα θα οδηγηθούμε γρηγορότερα στην εποχή των σχεδόν δωρεάν προϊόντων και υπηρεσιών και με αυτό, στην συρρίκνωση του καπιταλισμού στο επόμενο μισό του αιώνα. Το ερώτημα είναι τι είδους οικονομικό σύστημα θα χρειαστούμε για να οργανώσουμε οικονομική δραστηριότητα που είναι σχεδόν δωρεάν και διαμοιράσιμο. 

Είμαστε συνηθισμένοι στο να σκεφτόμαστε ότι η καπιταλιστική αγορά και οι κυβερνήσεις είναι οι δύο τρόποι για να οργανωθεί η οικονομική ζωή και ξεχνάμε άλλα οργανωτικά μοντέλα στα οποία βασιζόμαστε καθημερινά για να έχουμε μια σειρά αγαθών και υπηρεσιών που καμία αγορά, ούτε κυβέρνηση μπορεί να προσφέρει. Τα Κοινά είναι προγενέστερα και της καπιταλιστικής αγοράς και της αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης και είναι η πιο παλιά μορφή θεσμικής και αυτο-διαχεριζόμενης δραστηριότητας στον κόσμο.
Τα σύγχρονα Κοινά είναι εκεί που δισεκατομμύρια κόσμος εμπλέκεται σε κοινωνικές πλευρές της ζωής. Είναι φτιαγμένα από χιλιάδες στη κυριολεξία αυτο – διαχειριζόμενους, κυρίως δημοκρατικούς οργανισμούς που συμπεριλαμβάνουν εκπαιδευτικά ιδρύματα, οργανισμούς που ασχολούνται με την υγεία, φιλανθρωπίες, θρησκευτικά σώματα, τέχνες και πολιτιστικές ομάδες ερασιτεχνικές αθλητικές ομάδες, παραγωγικές και καταναλωτικές κοοπερατίβες, πιστωτικές ενώσεις, Ομάδες πίεσης και σχεδόν μιας ατέλειωτης λίστας επίσημων και ανεπίσημων οργανισμών που παράγουν κοινωνικό κεφάλαιο.
Αυτή τη στιγμή, τα κοινωνικά Κοινά μεγαλώνουν γρηγορότερα από την οικονομία αγοράς σε πολλές χώρες στον κόσμο. Φυσικά, τα κοινωνικά Κοινά δημιουργούν μεγαλύτερη κοινωνική αξία και όχι χρηματικής αξίας, όπως πολλοί οικονομολόγοι προβάλουν ως αντεπιχείρημα. Παρ’ όλα αυτά, η κοινωνική οικονομία είναι μια εντυπωσιακή δύναμη. Σύμφωνα με μια έρευνα σε 40 κράτη, τα μη-κερδοσκοπικά Κοινά είναι υπεύθυνα για 2.2 τρισεκατομμύρια δολάρια σε επιχειρησιακές δράσεις. Σε οκτώ χώρες από την έρευνα – συμπεριλαμβανομένων και των ΗΠΑ, του Καναδά, της Ιαπωνίας και της Γαλλίας – ο μη – κερδοσκοπικός τομέας βγάζει περίπου το 5% του ΑΕΠ. Στις ΗΠΑ, στον Καναδά και το Ηνωμένο Βασίλειο, ο μη – κερδοσκοπικός τομέας ξεπερνάει το 10% της εργατικής δύναμης. Ενώ η καπιταλιστική αγορά βασίζεται στο προσωπικό συμφέρον και οδηγείται από το υλικό κέρδος, τα κοινωνικά Κοινά έχουν κίνητρο τα συνεργατικά ενδιαφέροντα και οδηγούνται από την βαθιά επιθυμία να επικοινωνείς με τους άλλους και να μοιράζεσαι. Αν ο πρώτος υπερασπίζεται το δικαίωμα στην ιδιοκτησία, τη λογική caveat emptor (“Ας προσέξει ο αγοραστής”) και την ανάγκη για αυτονομία, ο δεύτερος υποστηρίζει την καινοτομία Ανοιχτού Κώδικα, τη διαφάνεια και την ανάγκη για κοινότητα.
Αυτό που καθιστά τα Κοινά πιο σχετικά από ποτέ σήμερα είναι ότι τώρα ιδρύουμε μια διεθνή τεχνολογική πλατφόρμα υψηλής τεχνολογίας της οποίας τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά πιθανώς βελτιώνουν τις ίδιες τις αξίες και τις αρχές λειτουργίας που δίνουν ζωή σε αυτόν τον πάρα πολύ παλιό θεσμό. Το Διαδίκτυο των Πραγμάτων είναι η τεχνολογική “αδελφή ψυχή” των αναδυόμενων Συνεργατικών Κοινών. Η νέα δομή φαίνεται να είναι διαμοιρασμένη από τη φύση της με στόχο να διευκολύνει στην συνεργασία και την αναζήτηση συνεργιών, καθιστώντας την, το ιδανικό τεχνολογικό πλαίσιο για να ανθήσει η κοινωνική οικονομία. Η λειτουργική λογική του Διαδικτύου των Πραγμάτων είναι να βελτιώσει την πλευρική ομότιμη παραγωγή (peer production), τη διεθνή πρόσβαση και περίληψη, τις ίδιες ευαισθησίες που είναι σημαντικές για τη δημιουργία και την εκκόλαψη του κοινωνικού κεφαλαίου στην κοινωνία των πολιτών. Ο σκοπός της νέα πλατφόρμας είναι να ενθαρρύνει μια κουλτούρα διαμοιρασμού, που είναι άλλωστε και αυτό για το οποίο πρόκεινται τα Κοινά. Είναι τα σχεδιαστικά χαρακτηριστικά του Διαδικτύου των Πραγμάτων που βγάζουν στο φως τα κοινωνικά Κοινά από τις σκιές, δίνοντας τους μια πλατφόρμα υψηλής τεχνολογίας να γίνει το κυρίαρχο οικονομικό πρότυπο του 21ου αιώνα.
Τα Συνεργατικά Κοινά επηρεάζουν εξαιρετικά την οικονομική ζωή. Οι αγορές έχουν αρχίσει να δίνουν την θέση τους στα δίκτυα, η ιδιοκτησία γίνεται όλο και πιο ασήμαντη σε σχέση με την πρόσβαση και το παραδοσιακό όνειρο που από κουρέλι γίνεσαι πλούσιος αντικαθίσταται από ένα νέο όνειρο μιας ζωής αέναης ποιότητας.
Εκατομμύρια άνθρωποι μεταφέρουν κομμάτια από την οικονομική τους ζωή από την καπιταλιστική αγορά στα Διεθνή Συνεργατικά Κοινά. Οι καταναλωτές – παραγωγοί δεν παράγουν και δεν διαμοιράζονται μόνο τις δικές τους γνώσεις, την δική τους διασκέδαση, την πράσινη ενέργεια και τα τρισδιάστατα προϊόντα σε σχεδόν μηδενικό οριακό κόστος και γράφονται σε μαζικά ανοιχτά διαδικτυακά μαθήματα σχεδόν δωρεάν στα Συνεργατικά Κοινά. Επιπλέον μοιράζονται αυτοκίνητα, σπίτια, ρούχα, εργαλεία, παιχνίδια και αμέτρητα άλλα αντικείμενα μεταξύ τους μέσω Κοινωνικών Δικτύων, με ενοικιάσεις, κλαμπ αναδιανομής και κοοπερατίβες σε χαμηλό ή μηδενικό οριακό κόστος. Ένα αυξανόμενος αριθμός ανθρώπων συνεργάζεται σε δίκτυα ιατρικής φροντίδας οδηγούμενη από τον ασθενή, για να βελτιωθούν οι διαγνώσεις και να βρεθούν νέες θεραπείες και γιατριές για αρρώστιες, πάλι με σχεδόν μηδενικό οριακό κόστος. Και νέοι κοινωνικοί “επιχειρηματίες” εγκαθιδρύσουν κοινωνικά υπεύθυνες επιχειρήσεις, χρηματοδοτούν με τη βοήθεια του κοινού νέες επιχειρήσεις (crowdfunding), και φτάνουν στο σημείο να δημιουργούν εναλλακτικά κοινωνικά νομίσματα στην νέα οικονομία. Το αποτέλεσμα είναι ότι η “ανταλλάξιμη αξία” στην αγορά συνεχώς αντικαθίσταται από την “αξία διαμοιρασμού” στα Συνεργατικά Κοινά.
Στην μάχη που εξελίσσεται ανάμεσα στην οικονομία ανταλλαγής και την οικονομία του διαμοιρασμού, οι περισσότεροι οικονομολόγοι προτάσσουν το επιχείρημα ότι αν όλα ήταν σχεδόν δωρεάν, δεν θα υπήρχε κίνητρο για καινοτομία και για εισαγωγή νέων προϊόντων και υπηρεσιών στην αγορά γιατί οι εφευρέτες και οι επιχειρηματίες δεν θα είχαν τρόπο να κάνουν απόσβεση στα αρχικά τους έξοδα. Παρ’ όλα αυτά εκατομμύρια καταναλωτές – παραγωγοί συνεργάζονται ελεύθερα στα Κοινωνικά Κοινά, δημιουργώντας νέες τεχνολογίες και λογισμικά, νέες μορφές διασκέδασης, νέα εκπαιδευτικά υλικά, νέα μέσα μαζικής ενημέρωσης, νέες πράσινες ενέργειες, νέα τρισδιάστατα εκτυπωμένα προϊόντα, νέες ομότιμες πρωτοβουλίες στον χώρο της ιατρικής φροντίδας και νέες μη- κερδοσκοπικές κοινωνικές επιχειρηματικές προσπάθειες που χρησιμοποιούν νομικές συμφωνίες Ανοιχτού Κώδικα ελευθερομένες από τους περιορισμούς της πνευματικής ιδιοκτησίας. Το αποτέλεσμα είναι ένα κύμα δημιουργικότητας το οποίο είναι εξίσου ίσο με την καινοτόμο άνθηση της καπιταλιστικής αγοράς τον 20ο αιώνα. 

Ενώ η καπιταλιστική αγορά δεν είναι πιθανόν να εξαφανιστεί, δεν πρόκειται πια να καθορίζει αποκλειστικά την οικονομική ατζέντα του ανθρώπινου πολιτισμού. Θα υπάρχουν και στο μέλλον αγαθά και υπηρεσίες των οποίων τα οριακά κόστη είναι αρκετά ψηλά για να εγγυηθούν την ανταλλαγή τους στις αγορές και να αποφέρουν αρκετό κέρδος για να εξασφαλίσουν επιστροφή επένδυσης. Αλλά σε ένα κόσμο στον οποίο ει δυνατόν, τα περισσότερα είναι σχεδόν δωρεάν και προς διαμοιρασμό, το κοινωνικό κεφάλαιο θα παίξει πολύ σημαντικότερο ρόλο από το οικονομικό κεφάλαιο, και η οικονομική ζωή θα αρχίσει να διεξάγεται όλο και περισσότερο στο επίπεδο των Συνεργατικών Κοινών.


Το κείμενο αυτό αποτελεί μετάφραση ενός αποσπάσματος του βιβλίου “ The Zero Marginal Cost Society: The Internet of Things, the Collaborative Commons, and the Eclipse of Capitalism” του Jeremy Rifkin και η πηγή είναι εδώ http://www.huffingtonpost.com/jeremy-rifkin/collaborative-commons-zero-marginal-cost-society_b_5064767.html

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα »